دروغهای بچگانه؛ نگران نباشید، کودک دارد «رشد» میکند!
اگر فرزندتان گاهی با اعتمادبهنفس کامل واقعیتی را انکار میکند که شما خودتان شاهدش بودهاید، هنوز لازم نیست نگران باشید که یک «دروغگوی حرفهای» در خانه دارید! پژوهشهای مربوط به رشد کودکان نشان میدهد که دروغ گفتن در بسیاری از کودکان، بخشی طبیعی از مسیر رشد ذهنی و اجتماعی آنهاست.
کودکان از سنین پایین شروع به گفتن حرفهای غیرواقعی میکنند، اما انگیزه و توانایی آنها با بزرگتر شدن تغییر میکند. در ابتدا ممکن است کودک چیزی را بگوید که بیشتر شبیه خیالپردازی باشد تا دروغ عمدی. با رشد تواناییهای شناختی، کودک کمکم متوجه میشود که دیگران الزاماً همان چیزی را نمیدانند یا باور ندارند که او میداند. همین توانایی، که به درک ذهن دیگران مربوط است، یکی از پایههای مهم رشد اجتماعی محسوب میشود.
به همین دلیل، بعضی دروغهای دوران کودکی در واقع نشانهای از رشد مهارتهای ذهنی هستند. کودک یاد میگیرد اطلاعات را پنهان کند، داستانی متفاوت بسازد و پیشبینی کند والدین یا دیگران چه واکنشی نشان خواهند داد.
البته این به معنای آن نیست که والدین باید هر نوع دروغی را نادیده بگیرند. نحوه واکنش آنها اهمیت زیادی دارد. برخورد بسیار تند، تنبیه شدید یا برچسب زدن به کودک با عنوانهایی مانند «دروغگو» ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و کودک را بیشتر به پنهانکاری سوق دهد.
کارشناسان توصیه میکنند والدین به جای تمرکز صرف بر مجازات، درباره دلیل دروغ صحبت کنند. آیا کودک از تنبیه میترسیده؟ میخواسته از دردسر فرار کند؟ یا فقط در حال امتحان کردن قدرت تازهای بوده که فهمیده با کلمات میتواند واقعیت را تغییر دهد؟
در عین حال، والدین میتوانند با ایجاد محیطی امن، صداقت را تشویق کنند؛ برای مثال، وقتی کودک حقیقت را میگوید، حتی درباره اشتباهی که مرتکب شده، واکنش آرامتری نشان دهند.
بنابراین اگر کودک شما گاهی حقیقت را «کمی دستکاری» میکند، وحشت نکنید. بسیاری از این رفتارها بخشی از فرایند پیچیده یادگیری، رشد شناختی و شناخت روابط اجتماعی هستند. مهم این است که کودک بهتدریج یاد بگیرد تفاوت میان خیال، شوخی، پنهانکاری و دروغ واقعی چیست و چرا صداقت اهمیت دارد.
