وقتی تبلت و لپتاپ به جای کمک، جلوی یادگیری بچهها را میگیرند!
گسترش فناوری در مدارس با این وعده آغاز شد که یادگیری را جذابتر، سریعتر و موثرتر کند؛ اما حالا شواهد فزایندهای این سوال را مطرح میکنند: آیا هرچه فناوری بیشتری وارد کلاس کنیم، دانشآموزان بیشتر یاد میگیرند؟
پژوهشها نشان میدهند پاسخ همیشه مثبت نیست. استفاده مداوم از لپتاپ، تبلت و تلفن هوشمند میتواند تمرکز دانشآموزان را کاهش دهد و آنها را از یادگیری عمیق دور کند. در دادههای آزمون بینالمللی PISA، دانشآموزانی که روزانه بیش از شش ساعت از رایانه در مدرسه استفاده میکردند، بهطور میانگین ۶۶ امتیاز کمتر از دانشآموزانی داشتند که اصلاً از رایانه استفاده نمیکردند. البته کارشناسان هشدار میدهند که این آمار بهتنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند؛ ممکن است عوامل دیگری نیز در عملکرد تحصیلی نقش داشته باشند.
مشکل فقط خود دستگاه نیست، بلکه نحوه استفاده از آن است. فناوری میتواند دسترسی به منابع آموزشی را آسان کند، اما همزمان امکان حواسپرتی، چندوظیفگی و مصرف سطحی اطلاعات را افزایش میدهد. وقتی دانشآموز به جای خواندن عمیق یک متن، دائماً بین پنجرهها و برنامهها جابهجا میشود، فرصت کمتری برای پردازش و تثبیت اطلاعات پیدا میکند.
همهگیری کرونا نیز این روند را سرعت بخشید. مدارس برای ادامه آموزش ناچار شدند به ابزارهای دیجیتال روی بیاورند، اما پس از پایان بحران، بسیاری از آنها این تجهیزات را همچنان بخش اصلی آموزش نگه داشتند.
در همین حال، موج جدیدی در مدارس آمریکا برای کاهش استفاده از تلفنهای همراه شکل گرفته است. جالب اینکه بسیاری از نوجوانان نیز میگویند کاهش زمان صفحهنمایش میتواند به تمرکز و ارتباط واقعی آنها کمک کند.
پیام اصلی این نیست که فناوری باید از مدارس حذف شود؛ بلکه مدرسه باید فناوری را ابزار بداند، نه جایگزین یادگیری واقعی. کتاب، نوشتن با دست، گفتوگو، حل مسئله و تمرکز طولانی همچنان بخشهای اساسی یادگیری هستند. چالش بزرگ مدارس امروز این است که بین مزایای دنیای دیجیتال و نیاز مغز کودکان به یادگیری عمیق، تعادل برقرار کنند.
