انقلاب رباتهای هوشمند در فیزیوتراپی؛ آیا هوش مصنوعی درمان را متحول میکند؟
فیزیوتراپی نقش مهمی در بازگشت بیماران پس از سکته مغزی، جراحی و آسیبهای جدی به زندگی عادی دارد؛ اما کمبود فیزیوتراپیستها و افزایش جمعیت سالمندان باعث شده بسیاری از بیماران نتوانند به میزان مورد نیاز از خدمات توانبخشی استفاده کنند. اکنون هوش مصنوعی و رباتیک میتوانند راهی تازه برای جبران این کمبود ارائه دهند.
پژوهشگران موسسه فناوری ماساچوست (MIT) سامانهای رباتیک ساختهاند که با مشاهده عملکرد فیزیوتراپیستهای انسانی و استفاده از حسگرهای پوشیدنی، نحوه تعامل فیزیکی با بیمار را یاد میگیرد. این فناوری فقط حرکات را تقلید نمیکند؛ بلکه میتواند لمس، فشار و مقاومت بدن را درک کرده و میزان کمک خود را در لحظه تغییر دهد.
اگر بیمار هنگام انجام تمرین دچار مشکل شود، ربات حمایت بیشتری ارائه میکند و با افزایش توانایی بیمار، میزان مداخله خود را کاهش میدهد. به این ترتیب، بیماران میتوانند تمرینهای توانبخشی را با دفعات بیشتری، حتی در خانه، انجام دهند و همچنان از حمایت متناسب با شرایط خود برخوردار باشند.
هوش مصنوعی در بخشهای دیگری از توانبخشی نیز در حال پیشرفت است. پژوهشگران مرکز Shirley Ryan AbilityLab حسگرهای بیسیمی طراحی کردهاند که روی پوست قرار میگیرند و اطلاعاتی درباره راه رفتن، حرکت دستها، تعادل، خطر زمینخوردن، گفتار، خواب و ضربان قلب جمعآوری میکنند. این اطلاعات به متخصصان اجازه میدهد روند بهبودی را بهصورت مداوم بررسی کرده و درمان را دقیقتر و شخصیتر تنظیم کنند.
کاربردهای هوش مصنوعی به فیزیوتراپی محدود نمیشود و میتواند در گفتاردرمانی، توانبخشی بلع و درمانهای شناختی نیز به کار رود. با این حال، هزینه بالا و نبود پوشش بیمه برای بسیاری از این فناوریها همچنان مانع گسترش آنهاست. همچنین باید مشخص شود که نظارت و درمان هوشمند تا چه اندازه میتواند هزینههای پزشکی و بستری مجدد را کاهش دهد.
با وجود این پیشرفتها، متخصصان تأکید دارند که رباتها قرار نیست جای فیزیوتراپیستها را بگیرند. قضاوت بالینی، لمس ظریف، همدلی، ارتباط انسانی و توانایی ایجاد انگیزه، ویژگیهایی هستند که هنوز در اختیار انسان است. آینده توانبخشی احتمالاً نه رقابت انسان و ربات، بلکه همکاری هوشمندانه این دو خواهد بود.
