شیرینکنندههای مصنوعی ممکن است به «باکتریهای خوب» روده آسیب بزنند
سالهاست شیرینکنندههای مصنوعی بهعنوان راهی برای کاهش مصرف شکر و کالری تبلیغ میشوند؛ اما تحقیقات علمی نشان میدهد داستان به این سادگی نیست. برخی از این مواد میتوانند ترکیب و عملکرد میکروبیوم روده را تغییر دهند؛ مجموعهای از میلیاردها میکروب که در هضم غذا، تنظیم سوختوساز و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارند.
شیرینکنندههایی مانند آسپارتام، سوکرالوز، ساخارین و آسهسولفام پتاسیم در بسیاری از محصولات بدون قند، نوشابههای رژیمی، آدامسهای بدون قند، ماستهای کمچرب و حتی برخی محصولات دارویی و بهداشتی استفاده میشوند. مشکل اینجاست که تغییر تعادل باکتریهای روده ممکن است پیامدهایی فراتر از دستگاه گوارش داشته باشد.
مطالعاتی، بهویژه درباره برخی شیرینکنندههای مصنوعی، ارتباط میان مصرف آنها و تغییر میکروبیوم روده، اختلال در کنترل قند خون و حتی افزایش خطر برخی مشکلات متابولیک را مطرح کردهاند. همچنین شواهدی درباره ارتباط احتمالی آنها با چاقی، دیابت و برخی اختلالات دیگر وجود دارد. با این حال، همه شیرینکنندهها یکسان نیستند و نتایج پژوهشها نیز همیشه یکدست نیستند. بسیاری از مطالعات اولیه روی حیوانات انجام شدهاند و هنوز برای تعیین اثرات بلندمدت در انسان به تحقیقات بیشتری نیاز است.
از سوی دیگر، حذف شکر و جایگزین کردن آن با شیرینکننده مصنوعی الزاماً به کاهش وزن منجر نمیشود. سازمان جهانی بهداشت نیز پیشتر هشدار داده بود که شیرینکنندههای غیرقندی نباید بهعنوان راهکار اصلی کنترل وزن در بلندمدت مورد استفاده قرار گیرند.
نکته مهم این است که نتیجه این تحقیقات به معنای بازگشت آزادانه به مصرف شکر نیست. قند افزوده نیز با مشکلاتی مانند افزایش وزن، دیابت و بیماریهای قلبی مرتبط است. انتخاب بهتر میتواند کاهش تدریجی ذائقه برای شیرینی و تمرکز بر غذاهای کامل و کمفرآوریشده باشد.
رژیم «بدون قند» لزوماً به معنای «بیضرر» نیست. وقتی برای حذف شکر سراغ شیرینکنندههای مصنوعی میرویم، ممکن است بخشی از معادله را فراموش کنیم: باکتری های روده به آنچه میخوریم واکنش نشان میدهند.
