تراشهای در مغز، زندگیای تازه؛ چگونه ایمپلنت نورالینک سرنوشت یک مرد فلج را دگرگون کرد؟
در سالهای اخیر، ایده اتصال مستقیم مغز انسان به کامپیوتر بیشتر شبیه داستانهای علمیتخیلی به نظر میرسید، اما فناوری نورالینک (Neuralink) متعلق به ایلان ماسک این رویا را به واقعیت نزدیکتر کرده است. یکی از نخستین دریافتکنندگان این تراشه مغزی، مردی به نام نولاند آرباو است که پس از یک حادثه شیرجه در سال ۲۰۱۶ از ناحیه گردن به پایین فلج شد. او اکنون میگوید این تراشه «زندگیاش را تغییر داده است».
تراشه نورالینک در بخشی از مغز که مسئول کنترل حرکت است کاشته میشود. این دستگاه سیگنالهای عصبی را دریافت کرده و آنها را به فرمانهای دیجیتال تبدیل میکند. نتیجه آن است که فرد میتواند تنها با فکر کردن، مکاننما را روی صفحه نمایش حرکت دهد، تایپ کند، در اینترنت جستوجو کند یا حتی بازیهای ویدیویی انجام دهد.
آرباو میگوید پس از سالها وابستگی به دیگران، دوباره بخشی از استقلال خود را به دست آورده است. او اکنون قادر است شطرنج بازی کند، پیام بفرستد و از رایانه استفاده کند؛ کارهایی که پیش از این برایش غیرممکن یا بسیار دشوار بودند. به گفته او، استفاده از این فناوری آنقدر طبیعی شده که گاهی فراموش میکند تراشهای در مغزش قرار دارد.
البته مسیر پیشرفت بدون چالش نبوده است. برخی از رشتههای الکترودی کاشتهشده در مغز از جای خود جدا شدند و عملکرد دستگاه تحت تأثیر قرار گرفت، اما مهندسان نورالینک توانستند با بهروزرسانی نرمافزار و تنظیمات سیستم، بخش زیادی از مشکل را جبران کنند. با وجود این موانع، آرباو همچنان نسبت به آینده خوشبین است و معتقد است این فناوری میتواند زندگی میلیونها نفر را متحول کند.
متخصصان میگویند رابطهای مغز و رایانه تنها برای کمک به افراد فلج طراحی نشدهاند. پژوهشگران امیدوارند در آینده از این فناوری برای درمان بیماریهایی مانند آسیبهای نخاعی، اختلالات حرکتی، نابینایی، صرع و حتی برخی بیماریهای عصبی استفاده شود.
با این حال، نورالینک همچنان در مراحل اولیه آزمایش انسانی قرار دارد و پرسشهای مهمی درباره ایمنی بلندمدت، حریم خصوصی ذهن و پیامدهای اخلاقی آن مطرح است. اما برای افرادی مانند آرباو، این فناوری دیگر یک پروژه آیندهنگرانه نیست؛ بلکه ابزاری واقعی است که بخشی از آزادی از دسترفته را به آنها بازگردانده و پنجرهای تازه به آینده گشوده است.
