آیا هوش مصنوعی میتواند بار ذهنی مراقبت از خانواده را از دوش زنان بردارد؟
مقالهای از ماریان کوپر، جامعهشناس دانشگاه استنفورد، بررسی میکند که آیا هوش مصنوعی واقعاً میتواند زنان را از «بار ذهنی» مراقبت از خانواده رها کند یا فقط شکل تازهای به این مسئولیت میدهد.
منظور از بار ذهنی، مجموعه کارهای نامرئی مانند برنامهریزی، یادآوری، پیگیری امور مدرسه فرزندان، هماهنگی فعالیتهای خانواده، مراقبت از والدین سالمند و نگرانی دائمی درباره نیازهای دیگران است. اگرچه مردان در سالهای اخیر زمان بیشتری را صرف کارهای بدون دستمزد خانه کردهاند، زنان همچنان سهم بسیار بیشتری از این «کار شناختی» و عاطفی را بر عهده دارند. پژوهشها نیز این بار نامتوازن را با استرس، فرسودگی و کاهش کیفیت روابط مرتبط دانستهاند.
هوش مصنوعی مراقبتی یا Care AI میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد؛ برای مثال، دستیارهای هوشمند میتوانند پیامهای مدرسه را خلاصه کنند، کارهای ضروری را یادآوری کنند یا وضعیت دارویی و سلامت والدین سالمند را پیگیری کنند. برآوردی که مقاله به آن اشاره میکند، ارزش اقتصادی بالقوه این فناوریها را ــ با فرض استفاده ۴۰ درصدی ــ حدود ۳۳۰ میلیارد دلار میداند. همچنین برخی مطالعات نشان دادهاند که اتوماسیون میتواند زمان صرفشده برای کارهای بدون دستمزد را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
اما نویسنده هشدار میدهد که فناوری بهتنهایی نابرابری جنسیتی را حل نمیکند. تجربه فناوریهای خانگی گذشته نشان داده است که وقتی استانداردهای اجتماعی تغییر نکنند، ابزارهای جدید گاهی فقط انتظارات بیشتری از زنان ایجاد میکنند. هوش مصنوعی نیز ممکن است بهجای کاهش مسئولیت، استانداردهای «مادر کامل» و مدیریت بینقص خانواده را تشدید کند.
نتیجه مقاله روشن است: راهحل اصلی، هوش مصنوعی نیست؛ تغییر فرهنگی است. مردان باید سهم بیشتری از کار مراقبتی را بر عهده بگیرند و زنان نیز باید آزادی داشته باشند که کمتر انجام دهند، بدون آن که احساس گناه کنند.
