شیرینیِ اعتیادآور؛ چرا مغز شما نمیتواند هوس شکر را رها کند؟
در دنیای امروز که مواد غذایی شیرین در همه جا در دسترس هستند، همان سازوکار مغزی که زمانی به بقای انسان کمک میکرد، اکنون میتواند ما را به مصرف بیش از حد شکر سوق دهد. مغز انسان بهگونهای تکامل یافته که غذاهای پرانرژی و شیرین را پاداشدهنده تلقی کند، اما فراوانی شکر در زندگی مدرن باعث شده این ویژگی طبیعی به عاملی برای پرخوری و مشکلات سلامتی تبدیل شود.
پژوهشها نشان میدهند افرادی که مقدار زیادی شکر افزوده مصرف میکنند، بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی و اضطراب قرار دارند. دانشمندان معتقدند مصرف مداوم شکر میتواند بر عملکرد مغز، خلقوخو و سیستم پاداش عصبی تأثیر بگذارد و در بلندمدت سلامت روان را به خطر بیندازد.
مطالعهای که در نشریه Neurology منتشر شد، وضعیت سلامت بزرگسالان برزیلی را بررسی کرد و مصرف شیرینکنندههای مصنوعی مانند آسپارتام، ساخارین و اریتریتول را زیر نظر گرفت. نتایج نشان داد افرادی که بیشترین میزان مصرف این مواد را داشتند، تا ۶۲ درصد سریعتر از دیگران دچار افت حافظه و تواناییهای شناختی شدند. البته پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه مشاهدهای بوده و لزوماً رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند.
دانشمندان دانشگاه کمبریج نیز ۳۹ نوع شیرینکننده مختلف را از نظر تأثیر بر باکتریهای روده بررسی کردند. نتایج آزمایشهای آزمایشگاهی نشان داد حدود سهچهارم این شیرینکنندهها رشد دستکم یکی از باکتریهای مفید روده را تغییر میدهند. از آنجا که سلامت روده با عملکرد سیستم ایمنی، متابولیسم و حتی سلامت روان مرتبط است، این یافتهها توجه زیادی را به خود جلب کردهاند.
وقتی حذف شکر شبیه ترک اعتیاد میشود
بسیاری از افراد در هفته نخست پس از حذف شکر افزوده از رژیم غذایی خود، علائمی شبیه ترک را تجربه میکنند. سردرد، تحریکپذیری، خستگی، کاهش تمرکز و هوس شدید برای خوردن مواد شیرین از جمله این نشانهها هستند. کارشناسان میگویند این واکنشها به تغییرات سیستم پاداش مغز مربوط میشود؛ سیستمی که به دریافت مداوم شکر عادت کرده است.
اگرچه کاهش مصرف شکر در ابتدا دشوار به نظر میرسد، اما متخصصان معتقدند با گذشت زمان، مغز و بدن با شرایط جدید سازگار میشوند و میل شدید به شیرینی کاهش مییابد.
