همه چشم‌آبی‌های جهان یک «جد» مشترک دارند!

اگر چشم‌های آبی دارید، ممکن است یک جد بسیار دور و شگفت‌انگیز با میلیون‌ها نفر دیگر در سراسر جهان داشته باشید! پژوهش‌های ژنتیکی نشان می‌دهد تقریباً همه انسان‌های چشم‌آبی امروزی، ویژگی اصلی رنگ چشم خود را از یک جهش ژنتیکی باستانی به ارث برده‌اند؛ جهشی که احتمالاً هزاران سال پیش در بدن یک انسان رخ داده است.
دانشمندان در ابتدا تصور می‌کردند ژن OCA2 عامل اصلی ایجاد چشم‌های آبی است؛ زیرا این ژن نقش مهمی در تولید ملانین، یعنی رنگدانه قهوه‌ای چشم، دارد. اما بررسی‌های دقیق‌تر نشان دادند که داستان به ژن دیگری به نام HERC2 مربوط است. یک تغییر ژنتیکی در HERC2 مانند یک «کلید تنظیم» عمل می‌کند و فعالیت OCA2 را کاهش می‌دهد. در نتیجه، ملانین کمتری در عنبیه تولید می‌شود و چشم به رنگ آبی دیده می‌شود.
نکته جالب این است که چشم آبی در واقع رنگدانه آبی ندارد. وقتی میزان ملانین در عنبیه بسیار کم باشد، نحوه پراکنده شدن نور باعث می‌شود چشم آبی به نظر برسد؛ پدیده‌ای که تا حدی شبیه علت آبی دیده شدن آسمان است.
بر اساس پژوهش‌های اولیه، این جهش احتمالاً حدود ۶ هزار تا ۱۰ هزار سال پیش ایجاد شده است. برخی شواهد جدیدتر حتی نشان می‌دهند که این تغییر ممکن است بسیار قدیمی‌تر باشد؛ بنابراین زمان دقیق پیدایش آن هنوز موضوع پژوهش است. همچنین محل دقیق تولد این جهش مشخص نیست و مناطق اطراف دریای سیاه، اروپا و غرب آسیا از گزینه‌های مطرح هستند.
پس آیا واقعاً همه چشم‌آبی‌ها فرزندان یک نفر هستند؟ در معنای ژنتیکی، تا حد زیادی بله، اما این عبارت نیاز به توضیح دارد. منظور این نیست که تمام اجداد آنها فقط از یک نفر آمده‌اند؛ بلکه یک جهش مشترک در یک فرد باستانی ایجاد شد و از طریق نسل‌های متعدد به جمعیت‌های مختلف منتقل شد. بنابراین انسان‌های چشم‌آبی امروز در این ویژگی خاص، یک نیای ژنتیکی مشترک دارند.
امروزه حدود ۸ تا ۱۰ درصد جمعیت جهان چشم‌های آبی دارند و این رنگ در شمال و شرق اروپا شایع‌تر است.