از ماه تا مریخ؛ فناوریهای فضایی که میتوانند پزشکی زمین را متحول کنند
بسیاری از فناوریهای پزشکی که امروزه بخشی عادی از زندگی ما هستند، ریشه در برنامههای فضایی دارند؛ از دماسنجهای گوش گرفته تا دستگاههای سونوگرافی قابلحمل و حتی ویزیتهای مجازی پزشکان. اکنون پژوهشگران معتقدند که مأموریتهای آینده به ماه و مریخ میتوانند موج تازهای از نوآوریهای پزشکی را به زمین بیاورند و کیفیت خدمات درمانی را بهویژه در مناطق دورافتاده و کمبرخوردار بهبود بخشند.
دانشمندان میگویند چالشهای درمانی در اعماق فضا، جایی که بازگشت سریع به زمین امکانپذیر نیست، آنها را وادار میکند تا فناوریهای پیشرفتهتری برای مراقبتهای پزشکی توسعه دهند. این فناوریها شامل تجهیزات پزشکی سبک و قابلحمل، سیستمهای مراقبت از راه دور، هوش مصنوعی، رباتهای درمانگر و ابزارهای پوشیدنی برای پایش مداوم علائم حیاتی هستند.
دکتر دیو ویلیامز، فضانورد و پزشک کانادایی، معتقد است درسهایی که از ایجاد مراکز درمانی در ماه یا مریخ آموخته میشود، میتواند مستقیماً برای ارائه خدمات پزشکی در مناطق دورافتاده کانادا نیز به کار رود. به گفته او، همانطور که فضانوردان در فاصله میلیونها کیلومتری از زمین نیازمند مراقبت مستقل هستند، بسیاری از ساکنان شمال کانادا یا جوامع منزوی نیز با محدودیتهای مشابهی روبهرو هستند.
یکی از مهمترین زمینههای پیشرفت، توسعه فناوریهای ارتباطی و درمان از راه دور است. در مأموریتهای مریخ، تأخیر ارتباطی ممکن است به ۲۰ دقیقه برسد؛ موضوعی که استفاده از هوش مصنوعی و رباتها را برای تصمیمگیریهای پزشکی ضروری میکند. این فناوریها میتوانند در آینده به سالمندان، افراد دارای معلولیت و کسانی که دسترسی آسان به مراکز درمانی ندارند نیز کمک کنند.
پژوهشگران همچنین در حال کار روی اندامهای رباتیک، اسکلتهای بیرونی برای کمک به حرکت بیماران و شبیهسازهای پیشرفته مراقبتهای اورژانسی هستند. هرچند هزینههای بالا و فرایندهای طولانی تأیید مقرراتی باعث شده برخی فناوریها هنوز بهطور گسترده وارد بیمارستانها نشوند، اما موفقیت مأموریتهای جدید فضایی، بهویژه برنامه «آرتمیس ۲»، توجه و سرمایهگذاری بیشتری را به این حوزه جلب کرده است.
