چرا با بالا رفتن سن، خطر سرطان بیشتر میشود؟ رازِ پنهانِ سلولهایی که پیر میشوند
سرطان بیش از آنکه فقط یک بیماری ناشی از شانس یا ژنتیک باشد، تا حد زیادی با فرآیند طبیعی پیری ارتباط دارد. با افزایش سن، تغییرات متعددی در سلولهای بدن رخ میدهد که میتواند احتمال شکلگیری سرطان را افزایش دهد. پژوهشها نشان میدهند سن یکی از مهمترین عوامل خطر برای بسیاری از انواع سرطان است.
یکی از دلایل اصلی، انباشت آسیبهای DNA در طول زندگی است. سلولهای بدن دائماً در حال تقسیم هستند و هر بار که DNA کپی میشود، احتمال بروز خطا وجود دارد. علاوه بر این، سلولها در طول سالها در معرض عواملی مانند نور فرابنفش، دود سیگار، برخی مواد شیمیایی، الکل و آلودگیهای محیطی قرار میگیرند. اگرچه بدن سیستمهای ترمیم DNA دارد، این آسیبها میتوانند بهتدریج جمع شوند و برخی سلولها را به سمت رشد غیرطبیعی سوق دهند.
اما مساله فقط آسیب DNA نیست. سیستم ایمنی نیز با افزایش سن تغییر میکند و توانایی آن برای شناسایی و از بین بردن سلولهای غیرطبیعی ممکن است کاهش پیدا کند. همچنین التهاب مزمن و تغییرات مرتبط با محیط سلولی و میکروبیوم بدن میتوانند در افزایش خطر سرطان نقش داشته باشند.
نکته مهم این است که بالا رفتن سن به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست. بسیاری از عوامل خطر همچنان قابل کنترلاند. ترک سیگار، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی، تغذیه متعادل، کاهش مصرف الکل و محافظت در برابر نور شدید خورشید میتوانند خطر ابتلا را کاهش دهند؛ حتی در سنین بالا.
افزایش سن بخشی از معادله سرطان است، اما تمام داستان نیست. سالهای زندگی فرصت بیشتری برای تجمع آسیبهای سلولی ایجاد میکنند؛ سبک زندگی سالم و پیشگیری میتواند بخشی از این خطر را کاهش دهد.
