زونا دردناک اما قابل پیشگیری؛ این واکسن را از دست ندهید
ستاره NBA، تایریس هالیبرتون، به تازگی مبتلا به زونا شد و توجهها را به بیماریای جلب کرد که اغلب نادیده گرفته میشود، اما سالانه حدود ۱۳۰ هزار نفر در کانادا به آن مبتلا میشوند. این عفونت میتواند باعث راش دردناک و در برخی افراد درد طولانیمدت شود که کیفیت زندگی را تا ماهها تحت تأثیر قرار میدهد. خوشبختانه، زونا تا حد زیادی با واکسن قابل پیشگیری است، اما کمتر از ۴۰ درصد بزرگسالان کانادایی بالای ۵۰ سال تاکنون واکسن دریافت کردهاند.
زونا یا هرپس زوستر، ناشی از همان ویروسی است که آبلهمرغان ایجاد میکند. پس از ابتلا به آبلهمرغان، ویروس در بدن باقی میماند و در صورت تضعیف سیستم ایمنی، به دلیل افزایش سن، بیماریها یا درمانهای خاص، فعال میشود. علائم اغلب با خارش، سوزش یا درد شروع شده و راش معمولاً به شکل نواری در یک سمت بدن ظاهر میشود، عمدتاً روی تنه. اگر زونا چشم را درگیر کند، میتواند باعث زخم و کاهش بینایی شود. درمان ضدویروسی موثر است، به شرطی که ظرف ۷۲ ساعت پس از ظاهر شدن راش آغاز شود.
ریسک ابتلا با سن و ضعف سیستم ایمنی افزایش مییابد. بیش از دو سوم موارد در بزرگسالان بالای ۵۰ سال رخ میدهد. افراد دارای بیماریهای خودایمنی، سرطان، HIV، پیوند عضو یا بیماریهای مزمن مانند دیابت، قلبی و ریوی نیز در معرض خطر بالاتری هستند و ممکن است عفونت شدیدتری تجربه کنند.
در کانادا، واکسن Shingrix موجود است که در دو دوز تجویز میشود و محافظت بالای 97 درصد در بزرگسالان سالم بالای ۵۰ سال، در برابر زونا و عوارض آن ارائه میکند. این واکسن برای افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف نیز توصیه میشود و اثربخشی آن حتی پس از ۱۱ سال نیز بالاست. با وجود توصیههای قوی، پوشش واکسیناسیون هنوز پایین است و تنها ۳۸ درصد بزرگسالان بالای ۵۰ سال یک دوز دریافت کردهاند. عوامل موثر شامل هزینه، پوشش عمومی محدود و کمبود آگاهی یا توصیه پزشکان است.
راهکارهای پیشگیری شامل افزایش آگاهی، بهبود دسترسی به واکسن، توصیه پزشکان و گفتگو با افراد در معرض خطر است. افزایش واکسیناسیون میتواند از بروز این بیماری دردناک جلوگیری کند و کیفیت زندگی میلیونها نفر در کانادا را حفظ کند.
