داستان واقعی دو سال مادرم را از زندگیام حذف کردم؛ چرا تصمیم گرفتم دوباره به او فرصت بدهم؟
نویسنده پس از دو سال و نیم قطع رابطه با مادرش، با مشورت درمانگران به فکر برقراری ارتباط محدود با او میشود.
عکس: Bethany Beck / Unsplash
نوشته: ایلیث دورگان
وقتی سایهای کوچک وارد خانهام شد، چهرهای را دیدم که بیشتر به غریبهای آشنا شباهت داشت؛ شبحی از گذشته که فقط بخشی از آن را به یاد میآوردم. با اضطراب به او نگاه کردم و دست تکان دادم.
صدا زدم: سلام مامان!
نمیدانستم چطور باید به او نزدیک شوم. جلو رفتم و در آغوشش گرفتم.
این نخستین بار بود که مادرم به خانهام میآمد؛ با اینکه دو سال از زندگی ما در این خانه میگذشت. او حتی پیش از آن به شهری که به آن نقل مکان کرده بودیم، قدم نگذاشته بود. بخشی از این فاصله به زندگی او در آمریکا مربوط میشد، اما دلیل مهمتر این بود که رابطهمان قطع شده بود. دو سال و نیم بود که نه او را دیده بودم و نه با او صحبت کرده بودم.
با این حال، حتی زمانی که رابطهام را با مادرم قطع کرده بودم، هرگز این تصمیم را پایان قطعی ماجرا نمیدانستم. بیشتر احساس میکردم در مسیری قرار گرفتهام که شاید به جای دیگری ختم شود؛ مسیری که همیشه برایم این پرسش را ایجاد میکرد: سرانجام به کجا میرسم؟
من به خاطر یک اتفاق مشخص رابطهام را با مادرم قطع نکردم. این تصمیم حاصل سالها تجربه بود؛ پیامکهای تند و تحقیرآمیز نیمهشب، اتهامهای ناگهانی و اضطراب عاطفی مداومی که سرانجام به جدایی انجامید.
تشکیل خانواده و داشتن همسر و فرزند نیز باعث شد بهتر بفهمم رابطهام با مادرم تا چه اندازه ناسالم بوده است. به همین دلیل تصمیم گرفتم دستکم برای مدتی، هیچ رابطهای با او نداشته باشم.
در طول دو سال و نیم دوری، فرصت زیادی برای فکرکردن به رابطهمان داشتم و با رواندرمانگران و متخصصان بسیاری درباره قطع رابطه خانوادگی صحبت کردم. برخلاف تصورم، بیشتر درمانگران معمولاً چنین تصمیمی را توصیه نمیکنند، مگر در شرایطی که آزار و سوءرفتار یا اعتیاد در میان باشد.
نکته دیگری که بارها مطرح شد، اهمیت آشنایی فرزندانم با مادربزرگشان بود؛ البته اگر امکانش وجود داشته باشد.
این گفتوگوها و تأملات شخصی باعث شد به این فکر کنم که آیا میتوانم از انزوایی که خودم انتخاب کرده بودم بیرون بیایم و نوعی رابطه محدود با مادرم برقرار کنم؟
برای من، برقراری دوباره ارتباط تلفنی با مادرم تقریباً غیرممکن است. هیچکس تاکنون به اندازه او با لحنی زهرآگین با من صحبت نکرده است. گفتوگوهایی که عادی آغاز میشوند، ناگهان به آشوب کشیده میشوند و در نهایت، انگشت اتهام به سوی من نشانه میرود.
با این حال، این حملات معمولاً شبها اتفاق میافتند؛ زمانی که مادرم تنها میماند و با افکارش دستوپنجه نرم میکند. در طول روز، همیشه رفتاری آرام و نسبتاً عادی داشته است. میتواند مؤدبانه گفتوگو کند و هیچکس از ظاهرش متوجه نمیشود که ممکن است افکار تاریکی در ذهنش جریان داشته باشد.
از طرف دیگر، اگر دیدار با فرزندانم در ساعات مشخصی انجام شود و فردی مورد اعتماد نیز حضور داشته باشد، نگرانی خاصی درباره وقتگذرانی آنها با مادرم ندارم.
بنابراین، با توجه به الگوی رفتاری قابل پیشبینی او، سعی کردم راهی پیدا کنم که من و فرزندانم بتوانیم رابطهای محدود و کنترلشده با او داشته باشیم. تماسهای تلفنی و اقامتهای شبانه همچنان امکانپذیر نبودند، اما گردشهای روزانه و دیدارهای کوتاه شدنی به نظر میرسیدند.
وقتی درباره قطع رابطهمان با دیگران صحبت میکردم، بسیاری میپرسیدند اگر مادرم بیمار شود یا در زمانی که با هم صحبت نمیکنیم اتفاقی برایش بیفتد، احساس پشیمانی خواهم کرد یا نه.
اگر بخواهم صادق باشم، پاسخ منفی است. اگر اتفاقی برایش میافتاد، از تصمیمم برای قطع رابطه پشیمان نمیشدم.
آنچه مرا دوباره به سوی مادرم کشانده، احساساتیگری یا دلتنگی عمیق نیست. به این نتیجه رسیدهام که نمیتوانم با او پیوند عاطفی برقرار کنم و نپذیرفتن این واقعیت، یکی از دلایل اصلی رنجهای گذشتهام بوده است.
بارها تلاش کردهام از نظر عاطفی به مادرم نزدیک شوم، اما هر بار شکست خوردهام و در نهایت خودم را آسیبپذیر و بیدفاع یافتهام. شاید اکنون، با پذیرفتن این واقعیت و کنارگذاشتن انتظار برای ایجاد چنین پیوندی، بتوانم نوع دیگری از رابطه را با او تجربه کنم.
حالا که دوباره او را دیدهام، خوشحالم که این کار را انجام دادم. دیدارمان آرام و بدون تنش بود. بچهها را به پارک بردیم و آنها حسابی خوش گذراندند.
البته این دیدار چندان طبیعی یا شبیه رابطههایی نبود که معمولاً تجربه میکنم. بسیار محتاط بودم، فقط درباره موضوعات بیخطر صحبت میکردم و از نظر عاطفی فاصلهام را حفظ کرده بودم. تا حدی احساس بیحسی و جدایی داشتم.
با این حال، فواید این دیدار را برای فرزندانم میدیدم. متأسفانه پدر و مادر شوهرم دیگر زنده نیستند و بچهها مادربزرگ دیگری ندارند. فکر میکنم داشتن خاطرهها و تجربههای شخصی از مادربزرگشان برای آنها ارزشمند است.
از آنچه شنیدهام، مادرم پس از این گردش سرشار از هیجان بوده و برای دیگران از اتفاقات روز و حرفهای عجیب و خندهدار بچهها تعریف کرده است. میدانم که دسترسی بیشتر به نوههایش برای او اهمیت زیادی دارد.
پیش از این، از شوهرم میخواستم بچهها را برای دیدن مادرم ببرد. اما حالا روشن شده است که حضور من هم برای آنها بهتر است. گذشته از این، دختر یا پسر بزرگترم که اکنون چهار سال دارد، دیر یا زود میپرسید چرا من همیشه در این دیدارها غایب هستم.
در نهایت، احساس آرامش میکنم که یخ رابطهمان شکسته است. حالا میدانم در مراسم عروسی، گردهماییهای خانوادگی یا مراسم خاکسپاری آینده میتوانیم در یک اتاق باشیم، بدون اینکه موقعیت به صحنهای ناخوشایند و پرتنش تبدیل شود.