کوسههای آبی تغییر رنگ میدهند؛ کشف شگفتانگیز درباره «آفتابپرستِ» اقیانوس
مطالعهای تازه نشان میدهد کوسه آبی رنگ (Blue Shark) میتواند مانند آفتابپرست رنگ خود را تغییر دهد. این پژوهش که در کنفرانس «انجمن زیستشناسی تجربی» در شهر آنتورپ ارائه شد، ساختارهای نانویی بسیار ریزی را در پوست کوسه آبی (Prionace glauca) شناسایی کرده که عامل اصلی رنگآمیزی آن هستند.
راز این رنگ در حفرههای پالپی فلسهایی نهفته است که پوست کوسه را زرهپوش میکنند؛ ساختارهایی که «دنتیکلهای پوستی» نام دارند. درون این حفرهها، بلورهای مولکولی به نام گوانین مانند آینههای آبی عمل کرده و نور آبی را بازتاب میدهند. همزمان، اجزای سلولی حاوی رنگدانه ملانین طول موجهای دیگر نور را جذب میکنند و در کنار هم، رنگ شاخص کوسه را میسازند.
ویکتوریا کامسکا، از پژوهشگران این مطالعه، میگوید: رنگ آبی یکی از نادرترین رنگها در قلمرو حیوانات است و موجودات زنده در طول تکامل راهبردهای بسیار خاصی برای تولید آن ابداع کردهاند؛ به همین دلیل این فرایندها بهطور ویژه جذاب هستند. او توضیح میدهد که این اجزا در سلولهای جداگانهای قرار دارند؛ مانند کیسههایی پر از آینه و کیسههایی پر از جذبکنندههای سیاه، که در کنار هم کار میکنند.
به گفته پژوهشگران، همکاری دقیق میان ملانین و بلورهای گوانین با ضخامت و فاصله مشخص، باعث افزایش شدت و اشباع رنگ پوست کوسه میشود. میسون دین، از دیگر اعضای تیم تحقیق، میگوید: وقتی این مواد کنار هم قرار میگیرند، توانایی قدرتمندی برای تولید و حتی تغییر رنگ ایجاد میشود. تغییرات بسیار جزئی در سلولهای حاوی بلورها میتواند رنگ کل بدن حیوان را دگرگون کند.
این تحقیق با استفاده از روشهای تصویربرداری پیشرفته و شبیهسازیهای رایانهای انجام شد و نشان داد عوامل محیطی مانند رطوبت یا فشار آب میتوانند فاصله بلورهای گوانین را تغییر دهند. برای مثال، وقتی کوسه به عمق بیشتری میرود، فشار آب باعث نزدیکتر شدن بلورها و تیرهتر شدن رنگ بدن میشود؛ تغییری که به استتار بهتر در محیط کمک میکند.
دانشمندان میگویند چنین طراحی ساختاری چندمنظورهای، که هم به حرکت سریع در آب کمک میکند و هم به استتار نوری، تا کنون در دنیای موجودات دریایی مشاهده نشده است.
