مکمل‌های به ظاهر “سالم” که می‌توانند کبد را از کار بیندازند

پدر پنج‌ فرزند در نیوجرسی پس از تجربه‌ای نزدیک به مرگ، به مردم هشدار می‌دهد که فریب «طبیعی بودن» مکمل‌های گیاهی را نخورند. رابرت گرافتون، ۵۴ ساله، برای بهبود سلامت خود چندین مکمل مصرف می‌کرد، از جمله محصولات حاوی زردچوبه. اما زمانی که یک مکمل مایع جدید بر پایه زردچوبه را، که در شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان تقویت‌کننده سلامت کبد تبلیغ می‌شد، به برنامه‌اش اضافه کرد، تنها ظرف یک هفته علائم خطرناکی ظاهر شد: ادرار تیره، تهوع، بی‌اشتهایی و خارش شدید.

او با مشکوک شدن به مکمل‌ها مصرف را متوقف کرد و به بیمارستان رفت. آزمایش‌ها نشان داد که به آسیب کبدی ناشی از دارو (DILI) دچار شده است؛ وضعیتی که در آن کبد به دلیل مصرف بیش‌ازحد مواد خاص، حتی گیاهی، آسیب می‌بیند. سطح آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین او به‌شدت بالا رفته بود، تا حدی که خود او تصور می‌کرد به سرطان مبتلا شده است.

پزشکان توضیح می‌دهند که کبد وظیفه حیاتی تصفیه خون، سم‌زدایی و پردازش مواد مغذی را بر عهده دارد. اما وقتی دوز بالایی از مکمل‌های غلیظ وارد بدن شود، به‌ویژه ترکیباتی مانند کورکومین موجود در زردچوبه همراه با عصاره فلفل سیاه، کبد ممکن است نتواند آن‌ها را تجزیه کند و این مواد به سطح سمی برسند. در مورد گرافتون، مصرف روزانه بیش از ۲۲۵۰ میلی‌گرم کورکومین (بیش از حد توصیه‌شده) عامل اصلی آسیب تشخیص داده شد.

با وجود اینکه زردچوبه در مقادیر غذایی معمول بی‌خطر و حتی مفید است، تحقیقات نشان می‌دهد مصرف دوزهای بالا در قالب مکمل می‌تواند خطرناک باشد. هر سال بیش از ۴۰ هزار آمریکایی دچار آسیب کبدی ناشی از داروها و مکمل‌ها می‌شوند و حدود ۲ هزار نفر جان خود را از دست می‌دهند.

با این حال، محبوبیت مکمل‌های گیاهی همچنان در حال افزایش است. مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ نشان داد میلیون‌ها نفر بدون مشورت پزشک از ترکیباتی مانند زردچوبه، عصاره چای سبز و آشواگاندا استفاده می‌کنند. این در حالی است که سازمان غذا و داروی آمریکا نظارت سخت‌گیرانه‌ای بر این محصولات ندارد و ایمنی یا حتی ترکیب واقعی آن‌ها تضمین‌شده نیست.

خوشبختانه، گرافتون پس از قطع مصرف مکمل‌ها بهبود یافت و آسیب دائمی ندید. اما تجربه‌اش او را به این نتیجه رساند  که دیگر هیچ مکملی مصرف نکند.