فقط پنج حس؟ انسان سی و سه حس پنهان دارد! کشف شگفتانگیزی که نگاه ما به بدن را زیر و رو میکند
از کودکی به ما آموختهاند که انسان فقط پنج حس دارد: بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه. اما حالا یک دانشمند میگوید وقت آن رسیده که کتابهای علوم را از نو بنویسیم. به گفته پروفسور بری اسمیت، مدیر موسسه فلسفه دانشگاه لندن، انسانها نه پنج حس، بلکه چیزی بین 22 تا 33 حس متفاوت دارند.
او در مقالهای توضیح میدهد که ارسطو زمانی میگفت جهان از پنج عنصر ساخته شده و انسان پنج حس دارد؛ اما همان طور که باور به عناصر پنجگانه از بین رفت، تصور پنج حس هم دیگر پاسخگوی علم امروز نیست. پژوهشهای جدید نشان میدهند بدن انسان شبکهای پیچیده از حسهاست که بسیاری از آنها پنهان ماندهاند.
از نگاه اسمیت، تقریبا همه تجربههای ما چندحسی هستند. آنچه لمس میکنیم بر آنچه میبینیم اثر میگذارد و آنچه میبینیم میتواند شنیدههای ما را تغییر دهد. حتی بوی شامپو میتواند باعث شود موها نرمتر یا زبرتر به نظر برسند. رایحه گل رز، مثلا، مو را ابریشمیتر احساسپذیر میکند. یا در ماستهای کمچرب، بوها میتوانند بدون افزودن مواد بیشتر، حس غلظت و چربی را در دهان تقویت کنند. در واقع، چیزی که ما طعم مینامیم، حاصل همکاری پیچیده دهان و بینی است.
اما «حس ششم» چیست؟ اسمیت میگوید حس ششم همان اینتروسپشن است؛ توانایی درک پیامهای درونی بدن. این حس به ما میگوید گرسنهایم، تشنهایم، دمای بدنمان تغییر کرده یا ضربان قلبمان بالا رفته است. اختلال در این حس با مشکلاتی مانند درد مزمن، فشار خون بالا، بیماریهای خودایمنی و حتی مسایل روانی مرتبط دانسته میشود. اینتروسپشن کمک میکند مغز بفهمد چه زمانی نفس بکشد، چه زمانی بدن با عفونت میجنگد و چه زمانی تعادل درونی به هم خورده است.
او همچنین به چشایی اشاره میکند و میگوید وقتی چیزی را میچشیم، در واقع سه حس با هم کار میکنند: لمس، بو و چشایی. روی زبان گیرندهای برای طعم تمشک یا انبه وجود ندارد. این بو است که بخش اصلی آنچه ما «طعم» مینامیم را میسازد.
