علائم زوال عقل میتواند پانزده سال قبل از تشخیص رسمی آشکار آغاز شود
کارشناسان هشدار میدهند که زوال عقل (دمانس) ممکن است سالها پیش از آنکه خانوادهها متوجه شوند، بهطور خاموش در مغز آغاز شود. به گفته متخصصان، تغییرات بیولوژیکی مرتبط با دمانس میتواند بین ۱۰ تا ۱۵ سال قبل از بروز علائم واضح شروع شود، در حالی که تشخیص رسمی معمولاً با تأخیر چندساله انجام میگیرد.
به گفته نِها سینها، متخصص دمانس و مدیرعامل یک مرکز مراقبت سالمندان، علائم اولیه اغلب بسیار ظریف هستند و بهراحتی با استرس، اضطراب، افسردگی یا حتی روند طبیعی پیری اشتباه گرفته میشوند. همین موضوع باعث میشود بهطور متوسط حدود ۳.۵ سال بین آغاز علائم و تشخیص رسمی فاصله بیفتد.
دمانس یک بیماری واحد نیست، بلکه مجموعهای از اختلالات است که بر حافظه، تفکر، رفتار، زبان و توانایی انجام کارهای روزمره تأثیر میگذارد. آلزایمر شایعترین نوع آن است، اما مشکلات عروقی مغز و دیگر اختلالات عصبی نیز میتوانند نقش داشته باشند.
در مراحل اولیه، بسیاری از افراد همچنان عملکرد عادی دارند و بهطور ناخودآگاه ضعفهای حافظه یا سردرگمی خود را پنهان میکنند. به همین دلیل، خانوادهها اغلب نشانهها را نادیده میگیرند و آن را به خستگی، فرسودگی ذهنی یا تغییرات خلقی نسبت میدهند.
از مهمترین علائم اولیه که اغلب نادیده گرفته میشوند میتوان به کنارهگیری اجتماعی، تغییرات خلقی مانند تحریکپذیری یا اضطراب، فراموش کردن کارهای روزمره مانند پرداخت قبوض یا قرارهای مهم، سردرگمیهای کوتاهمدت در مکالمه یا زمان، و تکرار مکرر سؤالها یا داستانها اشاره کرد.
تشخیص زودهنگام میتواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی داشته باشد؛ از جمله کند کردن روند بیماری، بهبود برنامهریزی مراقبتی، مدیریت داروها و کاهش فشار بر خانوادهها.
عوامل خطر شامل افزایش سن، سابقه خانوادگی، فشار خون بالا، دیابت، چاقی، کمتحرکی، کمخوابی و انزوای اجتماعی است. متخصصان تأکید میکنند سلامت مغز ارتباط نزدیکی با سلامت قلب و متابولیسم دارد.
