زمین دیگر کره آشنای سابق نیست؛ دانشمندان از تغییر شکل سیاره خاکی پرده برداشتند

زمین از فضا شبیه یک کره آبی کامل به نظر میرسد، اما در واقع هرگز کاملاً کروی نبوده است. چرخش مداوم سیاره باعث شده است که استوا کمی برآمدهتر و قطبها اندکی تختتر باشند. اکنون پژوهشگران میگویند این شکل در حال تغییر است و سرعت این تغییر نیز بیش از گذشته شده است.
مطالعهای جدید نشان میدهد که از اواخر دهه ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۱۵، مناطق قطبی زمین با سرعتی فزاینده در حال بالا آمدن بودهاند، در حالی که بخشهای نزدیک به استوا به تدریج فرومینشینند. نرخ بالا آمدن قطبها در این دوره تقریباً دو برابر شده و از حدود نیم میلیمتر در سال به نزدیک یک میلیمتر در سال رسیده است. این تغییرات بسیار کوچک هستند، اما برای دانشمندانی که با ابزارهای فوقالعاده دقیق اندازهگیری میکنند، کاملاً قابل مشاهدهاند.
عامل اصلی این دگرگونی، ذوب شدن یخهای عظیم گرینلند و قطب جنوب است. هنگامی که حجم بزرگی از یخ از روی خشکیها ناپدید میشود، فشاری که هزاران سال بر پوسته زمین وارد شده بود کاهش مییابد و زمین زیر آن به آرامی بالا میآید. اما آب حاصل از ذوب یخها از بین نمیرود؛ این آب وارد اقیانوسها شده و جرم سیاره را به نقاط دیگری منتقل میکند. همین جابهجایی عظیم آب و جرم باعث میشود شکل فیزیکی زمین و حتی میدان گرانشی آن تغییر کند.
نکته شگفتانگیز این است که زمین همزمان در دو جهت متفاوت تغییر میکند. از نظر شکل سنگی و جامد سیاره، زمین اندکی «گردتر» میشود؛ زیرا قطبها بالا میآیند و استوا کمی فرومینشیند. اما از دیدگاه گرانشی، توزیع آب در اقیانوسها باعث میشود زمین در واقع «تختتر» به نظر برسد. پژوهشگران میگویند این تغییرات مستقیماً با جابهجایی آب و یخ در مقیاس جهانی مرتبط است. مطالعات ناسا نیز نشان دادهاند که ذوب یخچالها، کاهش آبهای زیرزمینی و بالا آمدن سطح دریاها نهتنها شکل زمین، بلکه حتی محور چرخش و طول روزهای سیاره را نیز به میزان بسیار اندکی تغییر میدهد.







