راز پانزده هزار سالهای که دوستی انسان و سگ را بازنویسی کرد
کشف یک قطعه کوچک از استخوان فک در غاری در سامرست بریتانیا، داستان آشنای «بهترین دوست انسان» را بهکلی تغییر داده است. پژوهشگران با تحلیل DNA این فسیل نشان دادند که این استخوان متعلق به یکی از نخستین سگهای اهلیشده است و انسانها دستکم ۱۵ هزار سال پیش در کنار سگها زندگی میکردند؛ زمانی بسیار پیشتر از اهلی شدن دامها یا ورود گربهها به زندگی انسان.
این یافته زمان شکلگیری سگها از اجداد گرگمانندشان را حدود ۵ هزار سال عقبتر میبرد. به گفته دانشمندان، این نشان میدهد که پیوند میان انسانهای عصر حجر و سگها از همان ابتدا بسیار نزدیک و عمیق بوده است.
نخستین سگها از گرگهایی بهوجود آمدند که در پایان عصر یخبندان به اردوگاههای انسانی نزدیک میشدند و از بقایای غذا تغذیه میکردند. بهتدریج، این حیوانات اهلیتر شدند و انسانها از آنها برای شکار، نگهبانی و ردیابی استفاده کردند. در طول نسلها، این همکاری باعث تغییرات ظاهری و رفتاری شد؛ از پوزههای کوتاهتر گرفته تا تنوع گسترده در اندازه و شکل.
نکته شگفتانگیز این کشف آن است که این استخوان سالها در کشوی موزهای بیاهمیت تلقی میشد تا اینکه یک پژوهشگر جوان بهطور اتفاقی به آن توجه کرد و با آزمایش ژنتیکی، اهمیت واقعی آن را آشکار ساخت. این کشف سپس به شناسایی نمونههای مشابه در سراسر اروپا و حتی آناتولی کمک کرد که همگی سگ بودند.
بررسیهای بیشتر نشان داد این سگهای اولیه نهتنها از نظر ژنتیکی به هم شبیه بودند، بلکه همان غذایی را میخوردند که انسانها مصرف میکردند؛ نشانهای روشن از یک رابطه بسیار نزدیک.
مطالعهای دیگر نیز نشان میدهد تمام سگهای امروزی از یک جمعیت باستانی مشترک منشأ گرفتهاند که در پایان عصر یخبندان در سراسر نیمکره شمالی گسترش یافته بود. دانشمندان معتقدند اهلی شدن سگها نتیجه یک فرآیند تدریجی بوده، نه یک رویداد ناگهانی.
این کشف نشان میدهد رابطهای که امروز میان انسان و سگ میبینیم، ریشهای عمیق و هزاران ساله دارد؛ پیوندی منحصربهفرد که از دل تاریخ بشر شکل گرفته و تا امروز ادامه دارد.
