دورکاری قرار بود زندگی والدین را آسان‌تر کند؛ پس چرا هنوز زیر فشارند؟

کار از خانه در نگاه اول راه‌حلی ایده‌آل برای والدین شاغل به نظر می‌رسد؛ می‌توانند میان جلسات کاری غذا آماده کنند، از فرزندان‌شان مراقبت کنند و در مواقع ضروری به مدرسه بروند. اما پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد دورکاری لزوماً به بهبود سلامت روان والدین منجر نشده و حتی ممکن است فشارهای روحی آن‌ها را افزایش داده باشد.
بر اساس گزارش انجمن روان‌شناسی آمریکا، ۴۸ درصد والدین می‌گویند استرس آن‌ها در بیشتر روزها به حدی شدید است که احساس می‌کنند کاملاً از پا درآمده‌اند؛ رقمی تقریباً دو برابر میزان گزارش‌شده در میان سایر بزرگسالان.
پژوهش منتشرشده در مجله علمی Science، با بررسی وضعیت روانی بیش از نیم میلیون آمریکایی، به نتیجه‌ای غیرمنتظره رسیده است. پژوهشگران افرادی را که مشاغل‌شان امکان دورکاری دارد، مانند مهندسان نرم‌افزار و کارکنان خدمات مشتری، با کسانی مقایسه کردند که برای انجام وظایف‌شان باید حضوری کار کنند.
اگر دورکاری راه‌حلی موثر برای مشکلات والدین بود، انتظار می‌رفت سلامت روان آن‌ها به‌طور محسوسی بهتر شود. اما نتایج نشان داد افرادی که امکان دورکاری داشتند، در مقایسه با کارکنان حضوری، افزایش بیشتری در گزارش افسردگی و مصرف داروهای ضدافسردگی تجربه کردند.
نخستین مشکل، از بین رفتن مرز میان کار و زندگی خانوادگی است. وقتی خانه به محل کار تبدیل می‌شود، پاسخ دادن به ایمیل‌ها در ساعات پایانی شب یا تکمیل پروژه‌ها پس از خوابیدن بچه‌ها به امری عادی تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، والدین به‌ندرت می‌توانند واقعاً از کار فاصله بگیرند.
از سوی دیگر، برخی خانواده‌ها برای کاهش هزینه‌ها از خدمات مراقبت از کودک کمتر استفاده می‌کنند. در نتیجه، والدین ناچار می‌شوند همزمان با انجام وظایف شغلی، کودک خردسال‌شان را سرگرم کنند یا به فرزند مدرسه‌ای خود در انجام تکالیف کمک کنند. این چندوظیفگی نه‌تنها تمرکز را کاهش می‌دهد، بلکه احساس ناکامی در هر دو نقش شغلی و خانوادگی را تشدید می‌کند.
دومین مشکل، تنهایی و انزوای اجتماعی است. دورکاری ارتباط روزمره با همکاران را کاهش می‌دهد و والدینی که بیشتر وقت‌شان را میان مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی تقسیم می‌کنند، فرصت کمتری برای تعامل با بزرگسالان دارند. پژوهشگران دریافته‌اند که گسترش دورکاری پس از همه‌گیری کرونا، زمان تنهایی افراد دارای مشاغل دورکار را روزانه حدود یک ساعت افزایش داده است.
بااین‌حال، راه‌حل الزاماً بازگشت کامل به دفاتر نیست. پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند مدیران ساعات کاری مشخصی تعیین کنند و به کارکنان اجازه دهند پس از پایان روز کاری واقعاً از دسترس خارج شوند. همچنین، برنامه‌های حضوری باید با مسئولیت‌های والدین هماهنگ باشند؛ برای مثال، امکان پایان کار در ساعت سه یا چهار بعدازظهر می‌تواند به والدین فرصت دهد فرزندان‌شان را از مدرسه تحویل بگیرند و به امور خانوادگی رسیدگی کنند.
برگزاری دورهمی‌های کاری و جلسات حضوری نیز می‌تواند ارتباط میان همکاران را تقویت کند. حتی گردهمایی ماهانه کارکنان دورکار، طبق یکی از آزمایش‌های اخیر، توانسته است احساس ارتباط و بهره‌وری آن‌ها را افزایش دهد.
پیام نهایی پژوهش روشن است: دورکاری زمانی می‌تواند زندگی والدین را بهتر کند که به معنای انجام همزمان دو شغل، یعنی کارمندی و فرزندپروری، نباشد؛ بلکه در کنار انعطاف‌پذیری، فرصت استراحت، حفظ مرزهای کاری و ارتباط انسانی را نیز فراهم کند.