خانههایی از یخ روی مریخ؛ ایدهای که میتواند سکونت انسان را ممکن کند
با افزایش جمعیت زمین و فشار روزافزون بر منابع طبیعی، دانشمندان بیش از پیش به این فکر میکنند که انسان چگونه میتواند فراتر از زمین سکونت کند. مریخ یکی از جدیترین گزینههاست، اما شرایط خشن آن، دمای بسیار پایین، فشار ناچیز هوا و تابشهای خطرناک، انتخاب مصالح ساختمانی را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است. پژوهشی تازه، گزینهای غیرمنتظره را مطرح میکند: یخ.
به گفته پژوهشگران، یخ ترکیبی کمنظیر از ویژگیهای مفید دارد. این ماده میتواند تابشهای مضر را جذب کند، نور مرئی را عبور دهد و درون سازهها نوعی اثر گلخانهای طبیعی ایجاد کند؛ مزیتی مهم برای رشد گیاهان و سلامت روان انسانها. البته همه چیز به توانایی استخراج و پالایش یخ در مریخ بستگی دارد.
انسان قرنهاست که روی زمین از یخ برای ساخت پناهگاه استفاده میکند؛ از ایگلوهای اینوئیتها در قطب شمال گرفته تا سازههای برفی سنتی در ژاپن. اما مریخ داستان متفاوتی دارد. هرچند یخ در قطبهای این سیاره فراوان است، اما شرایط فصلی خشن آن مناطق را برای سکونت دائمی نامناسب میکند. به همین دلیل، پژوهشگران مناطق میانی عرض جغرافیایی مریخ را هدف قرار دادهاند؛ جایی که نور خورشید بیشتر است و یخ زیرسطحی احتمالاً در دسترستر.
مدلهای رایانهای نشان میدهد که گنبدهای یخی شفاف میتوانند در دماهای میانگین حدود منفی 58 درجه سانتیگراد پایدار بمانند. برای حل مشکل فشار بسیار پایین مریخ، تیم تحقیقاتی پیشنهاد میکند یخ محلی با روش «تقطیر در خلأ» تصفیه شود. در این فرایند، یخ بدون ذوب شدن بخار میشود، سپس در فشار بالا دوباره به مایع و در نهایت به یخ شفاف و خالص تبدیل میگردد. حذف گرد و غبار مریخی باعث میشود دیوارههای یخی هم نور را عبور دهند و هم نقش سپر تابشی را ایفا کنند. لایههای عایق پیشرفته و آببندهای خاص نیز مانع تضعیف سازه میشوند. گرمای تولیدشده درون گنبد بهطور یکنواخت پخش شده و به حفظ استحکام پوسته یخی کمک میکند.
با این حال، این ایده هنوز در مرحله نظری است. پژوهشگران قصد دارند نمونههای اولیه را در محیطهای بسیار سرد و کمفشار زمین، مانند قطب جنوب و ارتفاعات هیمالیا، آزمایش کنند. اگر این آزمایشها موفق باشد، شاید روزی انسانها واقعاً زیر گنبدهای یخی، روی مریخ زندگی کنند.
