امید تازه برای نابینایان: بازسازی شبکیه با سلولهای آزمایشگاهی
دانشمندان در دانشگاه دوک در کارولینای شمالی با یک دستاورد علمی مهم، امید تازهای برای درمان نابینایی و کاهش بینایی ایجاد کردهاند. آنها موفق شدهاند با استفاده از سلولهای بنیادی پرتوان القایی (iPSCs)، سلولهای تخصصی رگهای خونی شبکیه را در آزمایشگاه تولید کنند و عملکرد بینایی را در موشهای مبتلا به بیماریهای شبکیه تا حدی بازگردانند.
در این پژوهش، سلولهای تولیدشده پس از تزریق به مدلهای حیوانی در بافت آسیبدیده شبکیه ادغام شدند و به بازسازی رگهای خونی کمک کردند. این فرایند باعث تقویت سد خونی شبکیه و بهبود عملکرد آن شد؛ بخشی حیاتی که از سلولهای حساس به نور در پشت چشم محافظت میکند و نقش مهمی در دید دارد.
پژوهشگران نشان دادند که میتوان این سلولها را در محیط آزمایشگاهی به گونهای رشد داد که شبکههای مشابه رگهای طبیعی شبکیه را تشکیل دهند. این موضوع امکان مدلسازی بیماریهای چشمی و آزمایش داروهای جدید را فراهم میکند.
یکی از مشکلات اصلی در درمان بیماریهای شبکیه، پیچیدگی سد خونی-شبکیه است که اجازه عبور کنترلشده مواد مانند اکسیژن و داروها را میدهد. همین ویژگی در عین محافظت درمان را دشوار میکند. این سد از سلولهای تخصصی تشکیل شده که در سایر نقاط بدن بهسادگی یافت نمیشوند.
در حال حاضر سلولهای شبکیه از بیماران انسانی استخراج میشوند که فرآیندی پرهزینه و محدود است. اما روش جدید امکان تولید نامحدود این سلولها را از سلولهای بازبرنامهریزیشده فراهم میکند.
پژوهشگران همچنین شرایطی مشابه بیماریهایی مانند رتینوپاتی دیابتی را در آزمایشگاه شبیهسازی کردند و نشان دادند که این سلولها در برابر شرایط آسیبزا واکنش مشابه با بدن واقعی دارند.
در آزمایشهای حیوانی، سلولهای تزریقشده پیش از بروز آسیب شدید بینایی توانستند رگهای خونی سالم ایجاد کنند و از تخریب شبکیه جلوگیری کنند.
