فکر میکنید احساساتتان حقیقت محضاند؟ همه ما دنیا را متفاوت احساس میکنیم
احساسات آنقدر قدرتمندند که گاهی تشخیص دادن میان «آنچه احساس میکنیم» و «آنچه واقعاً در جهان اتفاق میافتد» دشوار میشود. وقتی عصبانی، غمگین یا ترسیدهایم، احساسمان میتواند آنقدر واقعی به نظر برسد که تصور کنیم برداشت ما از یک موقعیت، حقیقتی قطعی است. اما به گفته کریستن ای. لیندکوئیست، استاد روانشناسی و علوم اعصاب، احساسات ما تا حد زیادی از فرهنگی که در آن زندگی میکنیم تأثیر میپذیرند.
لیندکوئیست این پدیده را واقعگرایی عاطفی (Affective Realism) مینامد؛ یعنی تجربه احساسی ما مانند یک فیلتر عمل میکند و به ما میگوید جهان را چگونه ببینیم. از نظر او، انسانها با سازوکارهای زیستی لازم برای شکلگیری احساسات به دنیا میآیند، اما فرهنگ، زبان، تجربههای زندگی و محیط اجتماعی به مغز کمک میکنند تا برای این واکنشها معنا بسازد.
برای مثال، معنای خشم در فرهنگهای مختلف میتواند متفاوت باشد. در جامعهای فردگرا مانند آمریکا، خشم ممکن است بیشتر به معنای دفاع از مرزهای شخصی و نشان دادن این باشد که «با من ناعادلانه رفتار شده است». اما در ژاپن، خشم میتواند بیشتر بهعنوان نشانهای از برهم خوردن هماهنگی گروه تلقی شود؛ بنابراین هدف ممکن است ترمیم رابطه و بازگرداندن هماهنگی باشد. حتی واکنشهای فیزیولوژیک بدن نیز ممکن است در این دو فرهنگ یکسان نباشد.
تفاوت فرهنگی حتی در نحوه دیدن احساسات دیگران نیز دیده میشود. در آزمایشهایی با چهرههای تولیدشده توسط کامپیوتر، شرکتکنندگان چینی برخی حرکات ظریف ابرو یا لب را تشخیص دادند که افراد غربی متوجه آن نشدند. در مقابل، شرکتکنندگان بریتانیایی بعضی حرکات عضلات صورت را نشانه خشم دانستند، در حالی که شرکتکنندگان چینی همان حرکات را لزوماً مرتبط با خشم نمیدانستند.
این یافتهها یک پیام مهم دارند: ما همیشه احساس دیگران را آنطور که واقعاً تجربه میکنند، درک نمیکنیم؛ بلکه ممکن است احساسات آنها را از دریچه تجربه و فرهنگ خودمان تفسیر کنیم.
لیندکوئیست معتقد است اگر بپذیریم ذهن عاطفی هر انسان منحصربهفرد است، به جای فرض کردن احساس دیگران، با ذهنی بازتر از آنها بپرسیم و تلاش کنیم تجربهشان را بفهمیم. شاید همین تفاوت در نگاه به احساسات، راهی برای درک بهتر یکدیگر و ایجاد ارتباط عمیقتر میان انسانها باشد.
