آیا میتوانید «سیب» را در ذهنتان مجسم کنید؟ میلیونها نفر چنین توانایی ندارند!
برای بسیاری از ما، تصور یک سیب ساده است: کافی است به آن فکر کنیم تا تصویرش در ذهنمان شکل بگیرد. چهره یک دوست، خاطره کودکی یا یک مکان آشنا نیز معمولاً بهطور طبیعی در قالب تصویر ذهنی ظاهر میشود. اما پژوهشها نشان میدهد این تجربه جهانی نیست.
به گفته پروفسور آدام زِمن، متخصص نورولوژی، میلیونها نفر در جهان با پدیدهای کمتر شناختهشده به نام «آفانتازیا» زندگی میکنند؛ وضعیتی که در آن فرد نمیتواند بهصورت ارادی تصاویر ذهنی را تجسم کند.
در این حالت، افراد به جای دیدن تصویر در ذهن، از مفاهیم، دانستهها و توصیفهای ذهنی استفاده میکنند. برای مثال، فرد میداند یک سیب چگونه به نظر میرسد، اما نمیتواند آن را «در ذهن خود ببیند». این وضعیت به معنای کاهش هوش، خلاقیت یا حافظه نیست و افراد مبتلا همچنان قادرند جزئیات دقیق اشیاء یا چهرهها را توصیف کنند.
در برخی موارد شدیدتر که به آن «آفانتازیا فراگیر» گفته میشود، حتی تصور صداها، مزهها یا دیگر تجربههای حسی نیز ممکن نیست.
یکی از دلایل ناشناخته ماندن این پدیده این است که بسیاری از افراد تصور میکنند همه دقیقاً مانند خودشان فکر میکنند. به همین دلیل، برخی تنها در بزرگسالی متوجه میشوند که دیگران قادر به ساختن تصاویر ذهنی واضح هستند.
مطالعات نشان میدهد حدود ۴ تا ۵ درصد جمعیت جهان دچار نوع بصری آفانتازیا هستند و در تعاریف گستردهتر، این رقم میتواند تا حدود ۱۰ درصد نیز برسد.
این یعنی میلیونها نفر ممکن است جهان را به شکلی کاملاً متفاوت تجربه کنند، بدون آنکه حتی نامی برای این تفاوت ذهنی خود داشته باشند.
