هوش مصنوعی که همیشه تأییدت می‌کند؛ این همراه دوست‌داشتنی، خطری جدی برای سلامت روان!

وقتی تأیید بی‌قیدوشرط خطرناک می‌شود

پژوهشگران یکی از مشکلات اصلی را «تملق‌گویی هوش مصنوعی» می‌دانند؛ الگویی که در آن چت‌بات به‌جای به چالش کشیدن گفته‌های کاربر، تمایل دارد با احساسات و باورهای او همراه شود. این رفتار ممکن است برای فردی که احساس تنهایی می‌کند، آرامش‌بخش باشد، اما برای کسی که با افکار آشفته یا باورهای غیرواقعی دست‌وپنجه نرم می‌کند، به معنای تأیید و تقویت همان افکار باشد.

این گزارش پنج حوزه آسیب را بررسی می‌کند که وابستگی به هوش مصنوعی، تشدید افکار هذیانی و پاسخ‌های نامناسب در لحظات بحرانی از مهم‌ترین آن‌ها هستند. در برخی مطالعات درباره کاربران دائمی چت‌بات‌های همراه، بیش از سه‌چهارم افراد درجاتی از وابستگی، از خفیف تا متوسط، نشان داده‌اند. برخی نیز هنگام دسترسی نداشتن به برنامه، احساساتی شبیه علائم ترک را تجربه کرده‌اند.

هشدار روان‌شناسان: هوش مصنوعی درمانگر نیست

نتایج نظرسنجی جون ۲۰۲۶ انجمن روان‌شناسی آمریکا از بیش از ۱۲۰۰ روان‌شناس نیز نگرانی‌ها را تأیید می‌کند. ۹۷ درصد پاسخ‌دهندگان معتقد بودند چت‌بات‌ها ممکن است ناخواسته رفتارهای منفی یا باورهای هذیانی را تقویت کنند و نزدیک به ۹۰ درصد احتمال می‌دادند این ابزارها به‌طور ناخواسته مشوق خودآزاری باشند. 

پژوهشگران توصیه نمی‌کنند استفاده از هوش مصنوعی کاملاً متوقف شود؛ بلکه بر ضرورت نظارت، محافظت‌های قوی‌تر و پژوهش‌های بیشتر تأکید دارند.

اگر برای صحبت با هوش مصنوعی، ارتباط با دیگران را کنار می‌گذارید، هنگام قطع دسترسی مضطرب می‌شوید، خواب و کارتان مختل شده یا گفت‌وگوها نگرانی‌هایتان را به باورهایی محکم‌تر تبدیل می‌کنند، بهتر است این نشانه‌ها را جدی بگیرید.