افسانه یا واقعیت؟ آیا واقعاً یکی از هر دویست مرد، از نوادگان چنگیزخان است؟

یک پژوهش تازه، باور رایج درباره نسبت گسترده مردان امروزی با چنگیزخان را زیر سوال برده است. سال‌ها گفته می‌شد حدود یک نفر از هر ۲۰۰ مرد در جهان از نسل این فرمانروای مغول است؛ اما یافته‌های جدید نشان می‌دهد ماجرا پیچیده‌تر از این روایت مشهور است.

چنگیزخان، بنیان‌گذار بزرگ‌ترین امپراتوری پیوسته زمینی تاریخ، قبایل مغول را متحد کرد و بخش‌های وسیعی از شمال چین و آسیای مرکزی را فتح کرد. قلمرو او از کره تا دریای خزر امتداد داشت و جانشینانش آن را به ایران، روسیه و بخش‌هایی از خاورمیانه و اروپا گسترش دادند. گفته می‌شود او همسران و کنیزان بسیاری داشت و ده‌ها، حتی شاید حدود ۱۰۰ فرزند داشت.

در سال ۲۰۰۳، پژوهشی نشان داد حدود ۸ درصد از مردان در بخش بزرگی از آسیا دارای یک تبار کروموزوم Y بسیار مشابه هستند که حدود هزار سال پیش در مغولستان شکل گرفته است. این یافته به برآوردی جهانی منجر شد که طبق آن حدود ۰.۵ درصد مردان جهان ممکن است از نسل چنگیزخان باشند.

اما مطالعه جدید که در نشریه  Proceedings of the National Academy of Sciences  منتشر شده، با بررسی بقایای نخبگان «اردوی زرین» یا شاخه شمال‌غربی امپراتوری مغول که توسط جوجی، پسر ارشد چنگیزخان تأسیس شد، نشان می‌دهد خط ژنتیکی کشف‌شده زیرشاخه‌ای خاص و نه‌چندان رایج است. این موضوع احتمال می‌دهد تبار رایج امروزی، لزوماً خط مستقیم چنگیزخان نباشد و شاید حتی هزار سال پیش از ظهور او شکل گرفته باشد.

مشکل اصلی این است که محل دفن خود چنگیزخان هنوز کشف نشده است. طبق روایت‌ها، او را مخفیانه در قبری بی‌نشان دفن کردند، محل دفن را با اسب‌ها هموار کردند و بذر پاشیدند تا در دشت گم شود.

این پژوهش با ارائه شواهد DNA باستانی، درک تازه‌ای از پیشینه ژنتیکی نخبگان مغول و تحولات جمعیتی اوراسیای مرکزی فراهم می‌کند—اما پاسخ قطعی همچنان در دل تاریخ مدفون است.