کودتاهای درون حزبی؛ چرا برکناری نخستوزیر در کانادا دشوارتر از بریتانیاست؟
در حالی که کانادا و بریتانیا تقریباً از یک نظام پارلمانی مشابه پیروی میکنند، در دهه گذشته بریتانیا شاهد جایگزین شدن سریع نخستوزیران بوده است؛ پدیدهای که در کانادا کمتر دیده میشود. کارشناسان معتقدند همهپرسی برگزیت در سال ۲۰۱۶ نقطه آغاز این بیثباتی سیاسی بود، اما تفاوتهای عمیقتری در فرهنگ سیاسی و ساختار احزاب دو کشور وجود دارد.
پس از رأی بریتانیاییها به خروج از اتحادیه اروپا، نخستوزیر وقت، دیوید کامرون، استعفا کرد. جانشین او، ترزا می، نیز به دلیل ناتوانی در جلب حمایت حزبش برای توافق برگزیت کنار رفت. بوریس جانسون با وجود اجرای برگزیت، درگیر رسواییهای دوران کرونا شد و سقوط کرد. پس از او، لیز تراس تنها چند هفته در قدرت ماند و ریشی سوناک نیز نتوانست محبوبیت حزب محافظهکار را احیا کند. در نهایت، دولت کارگری به رهبری کییر استارمر نتوانست انتظارات را برآورده کند و او نیز کنار رفت.
جنگ عراق، بحران مالی ۲۰۰۸، همهگیری کووید-۱۹ و جنگ اوکراین نیز اعتماد عمومی به نهادهای سیاسی را تضعیف کردهاند. در نتیجه، اداره کشورها دشوارتر شده و رهبران سیاسی سریعتر زیر فشار قرار میگیرند.
اما تفاوت اصلی میان کانادا و بریتانیا در سازوکارهای داخلی احزاب است. در بریتانیا، نمایندگان حزب میتوانند تقریباً در هر زمان با جمعآوری حمایت کافی، رهبر خود را به چالش بکشند و رأی اعتماد داخلی برگزار کنند. در مقابل، احزاب اصلی کانادا معمولاً تنها پس از شکست در انتخابات سراسری روند بازبینی رهبری را آغاز میکنند.
همچنین فرهنگ سیاسی بریتانیا انتقاد علنی از رهبران حزب را امری عادی میداند. نمایندگان پارلمان بارها علیه سیاستهای رهبران خود شورش میکنند، در حالی که در کانادا مخالفت یک نماینده با موضع حزب حداکثر میتواند به تیتر رسانهها تبدیل شود.
اندازه پارلمان بریتانیا نیز نقش مهمی دارد. مجلس عوام این کشور ۶۵۰ کرسی دارد و فراکسیون حزب حاکم گاهی از کل مجلس عوام کانادا بزرگتر است. به همین دلیل کنترل نمایندگان برای رهبر حزب بسیار دشوارتر است.
کارشناسان همچنین معتقدند در بریتانیا برند و هویت حزب از شخصیت رهبر مهمتر است؛ اما در کانادا رهبران میتوانند چهره و مسیر حزب را به شکل قابل توجهی تغییر دهند. با این حال، برخی هشدار میدهند که با افزایش شکافهای سیاسی و رسانهای، کانادا نیز ممکن است در آینده با همان بیثباتی سیاسی روبهرو شود که امروز در وستمینستر دیده میشود.
