چگونه مواد ضدعفونیکننده خانگی مقاومت آنتیبیوتیکی را تقویت میکنند
در دوران پاندمی کووید-19، ضدعفونیکنندهها جزو لوازم ضروری شدند و ژلها، دستمالها و اسپریها حس امنیت ایجاد کردند. اما استفاده گسترده آنها هزینهای پنهان دارد: تقویت مقاومت میکروبی. ترکیبات آمونیوم چهارگانه (QAC) که در ضدعفونیکنندهها و محصولات خانگی مانند نرمکنندهها یافت میشوند، عامل اصلی این مشکل هستند. با اینکه بیش از 90 درصد QACها در تصفیه فاضلاب حذف میشوند، مقادیر باقیمانده به رودخانهها، دریاچهها و خاک میرسند و با جوامع میکروبی که اکوسیستمها را حفظ میکنند، مواجه میشوند.
QACها با هدف کشتن گسترده میکروبها طراحی شدهاند، اما میکروبهای زنده میتوانند سازگار شوند؛ با تقویت غشاها، دفع سموم یا تشکیل بیوفیلمها، مقاومت خود را نه تنها در برابر ضدعفونیکنندهها بلکه در برابر آنتیبیوتیکها افزایش میدهند. عناصر ژنتیکی اغلب هر دو ژن مقاومت به QAC و آنتیبیوتیک را حمل میکنند و امکان انتشار همزمان مقاومتها را فراهم میکنند؛ این پدیده هممقاومتی نامیده میشود. برخی سازوکارها نیز مقاومت متقابل ایجاد میکنند. استفاده گسترده ازQACها این روند را تشدید میکند و مسیرهای رسیدن مقاومت به پاتوژنهای انسانی را هموار میسازد.
سازمان بهداشت جهانی هشدار میدهد که مقاومت میکروبی به شدت در حال افزایش است. تا سال 2023، یک ششم عفونتهای باکتریایی مقاوم به آنتیبیوتیک بودند و مقاومت در بیش از 40 درصد ترکیبهای مانیتور شده افزایش یافته است. بنابراین انتخابهای روزمره خانگی، تأثیرات جهانی بر سلامت عمومی دارند.
راه حل کنار گذاشتن ضدعفونیکنندهها نیست؛ آنها در بیمارستانها و محیطهای پرخطر ضروری هستند. مشکل در استفاده بیش از حد روزمره است. مواد پایدار مانند QACها پس از کاربرد نیز بر میکروبها تأثیر میگذارند و اهمیت بُعد زیستمحیطی مدیریت میکروبی را نشان میدهند. تمیزکاری مسئولانه نیازمند توجه به تأثیرات بلندمدت محیطی است تا تلاش امروز برای بهداشت، چالشهای میکروبی فردا را افزایش ندهد.
