چشم سوم پنهان در مغز انسان: دانشمندان منشأ باستانی حسگر نور بدن را کشف کردند

دانشمندان در حال بررسی تکامل انسان می‌گویند به درک جدیدی از ساختاری مرموز در مغز انسان دست یافته‌اند که گاهی «چشم سوم» نامیده می‌شود و نقش مهمی در تشخیص نور و تنظیم زمان در بدن دارد.

پژوهشگران بریتانیایی و سوئدی این ساختار را بخشی از «چشم میانی اجدادی ترکیبی» می‌دانند که به حدود ۵۰۰ میلیون سال پیش بازمی‌گردد. بر اساس یافته‌های آن‌ها، اجداد اولیه مهره‌داران احتمالاً دارای سه ساختار حساس به نور بودند: دو چشم جانبی و یک ساختار مرکزی. با گذشت زمان، برخی گونه‌ها که به زندگی در زیر زمین یا اعماق آب سازگار شدند، چشم‌های جانبی خود را از دست دادند و بیشتر به این ساختار مرکزی برای درک نور و جهت‌یابی متکی شدند.

در انسان امروزی، باقی‌مانده این ساختار به شکل غده پینه‌آل (pineal gland) در عمق مغز وجود دارد. هرچند دیگر مانند یک چشم واقعی عمل نمی‌کند، اما همچنان به‌طور غیرمستقیم به سیگنال‌های نوری سیستم بینایی پاسخ می‌دهد و نقش کلیدی در تنظیم خواب و ریتم‌های زیستی بدن دارد. این غده هورمون ملاتونین تولید می‌کند؛ ماده‌ای که به بدن اعلام می‌کند زمان خواب فرا رسیده است و چرخه شبانه‌روزی یا circadian rhythm   را تنظیم می‌کند. 

این مطالعه که در مجله Current Biology  منتشر شده، بر اساس آزمایش‌های جدید نبود، بلکه با بررسی داده‌های ژنتیکی و مطالعات پیشین روی حیواناتی مانند ماهی‌ها و لامپری‌ها انجام شد تا مسیر تکامل این ساختار روشن شود.

اگرچه هیچ شواهد علمی معتبری از توانایی‌های ماورایی وجود ندارد، اما «چشم سوم» در سنت‌های هندو و یوگا جایگاه مهمی دارد و به چاکرای «آجنا» نسبت داده می‌شود که با شهود، بینش درونی و ادراک معنوی مرتبط است.