چرا مصریان ناگهان ساخت اهرام را متوقف کردند؟
مصریان به دلیل ترس از دزدان مقبره و تغییرات جغرافیایی و مذهبی، ساخت اهرامهای عظیم را متوقف کردند و به دفن در مقبرههای مخفی در دره پادشاهان روی آوردند. این سنت در نوبیا همچنان ادامه یافت.
عکس: Osama Elsayed / Unsplash
بیش از هزار سال، اهرام عظیم نماد قدرت، ثروت و باورهای مذهبی فراعنه مصر بودند. اما حدود ۳۵۰۰ سال پیش، این سنت دیرینه تقریباً ناگهان پایان یافت و فرمانروایان مصر بهجای ساخت بناهای عظیم سنگی، دفن شدن در مقبرههای پنهان در دل کوهها را ترجیح دادند.
از دوران پادشاه جوزر، حدود ۲۶۳۰ سال پیش از میلاد، تا دوره احمس یکم، حدود ۱۵۵۰ سال پیش از میلاد، ساخت هرم برای دفن پادشاهان مصر رواج داشت. این بناها علاوه بر آرامگاه، نمادی از قدرت سیاسی و اعتقادات مذهبی درباره زندگی پس از مرگ بودند. اما با آغاز پادشاهی نوین مصر، سنت ساخت اهرام سلطنتی جای خود را به شیوهای متفاوت داد. فراعنه بهتدریج در دره پادشاهان، منطقهای دورافتاده در نزدیکی شهر باستانی تبس، که امروزه لوکس نام دارد، دفن شدند.
دلیل اصلی چه بود؟ ترس از دزدان مقبره!
به گفته مصرشناسان، یکی از مهمترین دلایل این تغییر، حفاظت از جسد فراعنه و گنجینههای همراه آنان بود. اهرام عظیم محل دفن پادشاهان را آشکار میکردند و عملاً سارقان را به سوی ثروتهای درون مقبرهها راهنمایی میکردند. در مقابل، مقبرههای مخفی در درهای دورافتاده که نگهبانان از آن محافظت میکردند، شانس بیشتری برای دور ماندن از چشم غارتگران داشتند.
تغییر جغرافیا و باورهای مذهبی
عامل دیگر، شرایط جغرافیایی اطراف لوکس بود. زمینهای ناهموار و فضای محدود این منطقه، ساخت اهرام عظیم را دشوار میکرد. همزمان، باورهای مذهبی مصریان نیز تحول یافت. روایت سفر شبانه پادشاه به جهان مردگان اهمیت بیشتری پیدا کرد و مقبرههای زیرزمینی با این تصور تازه سازگاری بیشتری داشتند.
پایان اهرام در مصر، آغاز سنتی تازه در نوبیا
ساخت هرم در مصر کاملاً ناپدید نشد و برخی افراد ثروتمند بعدها مقبرههایی کوچکتر با سقف هرمی ساختند. بااینحال، ادامه باشکوه این سنت در جنوب، بهویژه در نوبیا، منطقهای در سودان امروزی و بخشهایی از جنوب مصر، رقم خورد. فرمانروایان نوبیا این سنت را نزدیک به ۱۷۰۰ سال دیگر ادامه دادند؛ یعنی مدتها پس از آنکه فراعنه مصر ساخت اهرام را کنار گذاشته بودند.