پنج تحول بزرگ هوش مصنوعی که سال گذشته را دگرگون کرد
سال ۲۰۲۵ یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین سالها در تاریخ هوش مصنوعی بود. این فناوری نهتنها به یک نیروی اقتصادی عظیم تبدیل شد و بازارهای مالی را تحت تأثیر قرار داد، بلکه به ابزاری ژئوپلیتیکی در رقابت قدرتهای جهانی بدل شد. هوش مصنوعی در زندگی روزمره، شیوه تفکر، نوشتن و حتی روابط انسانی تغییرات عمیقی ایجاد کرد.
نخستین تحول بزرگ، پیشتازی چین در هوش مصنوعی متنباز بود. شرکت چینی DeepSeek با عرضه مدل R1 که بهصورت رایگان و متنباز ارائه شد، معادلات جهانی را تغییر داد. این مدل با هزینهای بسیار کمتر از نمونههای غربی توسعه یافت و حتی باعث افت چشمگیر ارزش سهام انویدیا شد. در حالی که آمریکا سالها پیشتاز بیرقیب بود، چین در حوزه مدلهای متنباز به رهبر جدید تبدیل شد.
دومین تحول، ورود هوش مصنوعی به مرحله «تفکر» بود. مدلهای جدید استدلالی که زنجیرههای فکری پیچیده تولید میکنند، توانستند در رقابتهای جهانی ریاضی مدال طلا بگیرند و حتی به کشفیات جدید علمی برسند. این پیشرفت، قدرت واقعی هوش مصنوعی را آشکار کرد.
سومین تغییر مهم، رویکرد دولت ترامپ برای «بردن رقابت» بود. با لغو محدودیتهای دولت قبلی و سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیارد دلاری در زیرساختها، آمریکا توسعه سریع هوش مصنوعی را در اولویت قرار داد، هرچند این تصمیمها نگرانیهای اخلاقی و زیستمحیطی به همراه داشت.
چهارمین تحول، نزدیک شدن هزینههای زیرساختی شرکتهای هوش مصنوعی به یک تریلیون دلار بود. این حجم سرمایهگذاری، برخی کارشناسان را نسبت به شکلگیری یک حباب اقتصادی بزرگ هشدار داد.
و در نهایت، پنجمین و نگرانکنندهترین تحول، شکلگیری روابط عاطفی میان انسان و ماشین بود. مواردی از وابستگی روانی به چتباتها، حتی با پیامدهای تراژیک، باعث شد شرکتها ناچار به اعمال محدودیتها و محافظتهای جدید شوند.
سال ۲۰۲۵ نشان داد که هوش مصنوعی دیگر فقط یک ابزار نیست؛ بلکه نیرویی است که میتواند مسیر آینده بشر را بهطور جدی تغییر دهد.
