وقتی بینی ناگهان خون میافتد؛ رازهای پنهان خوندماغ
خونریزی از داخل بینی که به آن «اپیستاکسیس» یا خوندماغ گفته میشود، پدیدهای شایع در میان عموم مردم است و در همه گروههای سنی، از کودکان گرفته تا بزرگسالان و سالمندان دیده میشود.
بینی شبکهای بسیار غنی از رگهای خونی دارد و هرگونه آسیب یا ضربه به این رگها میتواند باعث خونریزی شود. دلایل خوندماغ متنوع هستند. از علل موضعی میتوان به آسیبهای فیزیکی مانند خراش ناشی از ناخن، جراحیهای داخل بینی، شکستگیهای صورت یا قاعده جمجمه اشاره کرد. عطسههای شدید یا فین کردن محکم نیز گاهی میتوانند موجب پارگی رگهای ظریف بینی شوند.
عفونتهایی مانند رینیت ویروسی و سینوزیت حاد از دلایل شایع خونریزی بینی هستند. برخی بیماریهای مزمن که باعث خشکی و پوستهپوسته شدن داخل بینی میشوند، مانند رینیت آتروفیک که در آن پوشش داخلی بینی نازک و خشک میشود، نیز نقش مهمی دارند. بیماریهایی مانند سل و سفلیس میتوانند باعث سوراخ شدن تیغه بینی شوند که خود زمینهساز خوندماغ است.
وجود جسم خارجی در بینی، سنگهای کوچک تشکیلشده در حفره بینی یا حتی موجودات زنده مانند لارو حشرات و زالو میتوانند به رگها آسیب بزنند. تغییرات محیطی مانند ارتفاعات بالا یا کاهش ناگهانی فشار هوا باعث خشکی مخاط بینی میشوند و احتمال پارگی رگهای نازک را افزایش میدهند. انحراف تیغه بینی نیز، بهویژه در صورت برجسته بودن رگها، میتواند عامل خونریزی باشد.
علاوه بر علل موضعی، عوامل عمومی نیز در بروز خوندماغ نقش دارند. فشار خون بالا، برخی بیماریهای قلبی مانند تنگی دریچه میترال و حتی بارداری میتوانند زمینهساز این مشکل باشند. بیماریهای عروقی، کمبود ویتامین کا که در انعقاد خون نقش حیاتی دارد، و بیماریهای کبدی مانند سیروز نیز از علل مهم خونریزی بینی محسوب میشوند.
در اغلب موارد، میتوان خوندماغ را با گرفتن بینی بین شست و انگشت اشاره به مدت حدود پنج دقیقه کنترل کرد. نشستن و کمی خم شدن به جلو و تف کردن خون، همراه با تنفس آرام از دهان، نیز به کاهش خونریزی کمک میکند.
