نمره حال بچهها را خراب میکند؟ چرا وقت آن رسیده روش امتحان و ارزیابی را تغییر دهیم
برای بسیاری از دانشآموزان، شنیدن کلمه «امتحان» کافی است تا استرس شروع شود؛ ضربان قلب بالا میرود، نگرانی از نمره گرفتن شکل میگیرد و گاهی تمام تلاش دانشآموز به این خلاصه میشود که فقط از یک آزمون با موفقیت عبور کند. اما آیا نمره و امتحان واقعاً بهترین راه برای فهمیدن میزان یادگیری یک دانشآموز هستند؟
یک دیدگاه تازه در حوزه آموزش میگوید شاید زمان آن رسیده باشد که شیوه ارزیابی دانشآموزان را دوباره بررسی کنیم؛ زیرا نحوه سنجش عملکرد تحصیلی فقط بر نمرهها اثر نمیگذارد، بلکه میتواند بر انگیزه، اعتمادبهنفس و احساس کلی دانشآموز نسبت به مدرسه نیز تأثیر داشته باشد.
در بسیاری از مدارس، بخش مهمی از موفقیت تحصیلی به امتحانهای پایانی، آزمونهای استاندارد و تکالیفی وابسته است که نتیجه آنها با یک عدد یا حرف مشخص میشود. مشکل زمانی ایجاد میشود که دانشآموز احساس کند یک نمره میتواند درباره تواناییهای او قضاوت نهایی کند. در چنین شرایطی، ترس از شکست ممکن است جای علاقه واقعی به یادگیری را بگیرد.
یکی از راهکارهای پیشنهادی، حرکت از «ارزیابی برای قضاوت» به سمت ارزیابی برای یادگیری است. یعنی به جای اینکه فقط در پایان یک درس مشخص شود دانشآموز چه نمرهای گرفته، در طول مسیر نیز بازخورد دریافت کند و فرصت داشته باشد اشتباهاتش را اصلاح کند.
پروژههای مرحلهای، ارائههای کلاسی، خودارزیابی، ارزیابی همکلاسیها و تکالیفی که امکان بازنگری و اصلاح دارند، میتوانند تصویری کاملتر از تواناییهای دانشآموز ارائه دهند. چنین روشهایی همچنین به او یاد میدهند که اشتباه کردن الزاماً به معنای شکست نیست؛ بلکه میتواند بخشی از مسیر یادگیری باشد.
البته این رویکرد به معنای حذف امتحان یا کنار گذاشتن استانداردهای آموزشی نیست. مساله اصلی این است که چگونه میتوان هم میزان یادگیری را بهدرستی سنجید و هم سلامت و رفاه دانشآموز را در نظر گرفت؟
شاید پاسخ این باشد که مدرسه نباید فقط جایی برای گرفتن نمره باشد. اگر هدف آموزش، آماده کردن کودکان و نوجوانان برای آینده است، روش ارزیابی نیز باید به آنها کمک کند یاد بگیرند، رشد کنند، اعتمادبهنفس داشته باشند و از یادگیری نترسند.
