نسلی که همهچیز دارد اما خوشحال نیست؛ دلیل پشتپرده افت شادی کودکان چیست؟
با وجود دسترسی بیسابقه به فناوری، اطلاعات و فرصتها، بسیاری از کودکان و نوجوانان امروز احساس رضایت کمتری نسبت به یک دهه قبل دارند. دادهها و مشاهدات درمانگران نشان میدهد که شکنندگی تازهای در سلامت روان نسل جوان شکل گرفته است؛ روندی که حتی پیش از همهگیری کرونا آغاز شده بود و اکنون عمیقتر شده است.
بر اساس گزارش برنامه پایش رفتارهای پرخطر نوجوانان (YRBS) از سوی مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDCP) ، درصد دانشآموزان دبیرستانی که احساس غم یا ناامیدی مداوم دارند، از ۳۰ درصد در سال ۲۰۱۳ به ۴۰ درصد در ۲۰۲۳ رسید. این روند تنها به آمریکا محدود نیست و در اروپا نیز نشانههای مشابهی از نارضایتی ساختاری در میان جوانان دیده میشود.
یکی از عوامل اصلی، شبکههای اجتماعی است. بیش از ۷۵ درصد نوجوانان بهطور منظم از این فضاها استفاده میکنند. هرچند این پلتفرمها امکان ارتباط و خلاقیت را فراهم میکنند، اما همزمان زمینه مقایسه دائمی را نیز ایجاد میکنند. تعداد لایکها، کامنتها و محبوبیت آنلاین میتواند به معیار ارزشمندی فرد تبدیل شود. در چنین فضایی که تصاویر اغلب فیلترشده و غیرواقعی هستند، بسیاری از نوجوانان احساس «کافی نبودن» میکنند.
در کنار این فشار دیجیتال، فرهنگ موفقیتمحور نیز نقش مهمی دارد. نمرات، رتبهها، انتخاب رشته و انتظارات خانوادهها گاهی به معیاری برای ارزش فردی تبدیل میشود. این نگاه باعث ایجاد ترس دائمی از شکست و اضطراب میشود، در حالی که اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری است.
این فشارها برای دختران شدیدتر است. نهادهایی مانند UNESCO هشدار دادهاند که استانداردهای زیبایی غیرواقعی، کلیشهها و رقابت ظاهری در فضای آنلاین، اعتمادبهنفس دختران را بیش از پیش تضعیف میکند و حتی بر انتخابهای تحصیلی و شغلی آنها اثر میگذارد.
از سوی دیگر، تلاش والدین برای ایجاد «خوشحالی دائمی» نیز میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. وقتی احساساتی مانند غم یا خشم سرکوب میشوند، کودکان مهارت مدیریت هیجانات را از دست میدهند. روانشناسان تأکید میکنند که پذیرش و درک همه احساسات، کلید تابآوری واقعی است.
در مجموع، ترکیب فشارهای دیجیتال، انتظارات تحصیلی و فشارهای اجتماعی باعث کاهش رفاه روانی کودکان شده است. کارشناسان برای بهبود این وضعیت، بر آموزش هیجانی واقعبینانه، مدیریت استفاده از فضای مجازی و بازتعریف مفهوم موفقیت تأکید دارند.
