فرزندان بیشتر، رضایت کمتر؟ پژوهشی که یک باور قدیمی را زیر سوال میبرد
پژوهشگران به نتیجهای رسیدهاند که ممکن است برای بسیاری غافلگیرکننده باشد: داشتن فرزندان بیشتر از حد دلخواه، میتواند رضایت از زندگی را حتی کمتر از بیفرزندی کند.
در یک نظرسنجی گسترده از بیش از ۲۳ هزار بزرگسال، والدینی که تعداد فرزندانشان بیشتر بوده، پایینترین سطح رضایت از زندگی را گزارش کردهاند. این یافته در حالی منتشر میشود که نرخ باروری در اروپا به پایینترین حد تاریخی خود رسیده و زوجهای بریتانیایی بهطور میانگین تنها ۱.۴ فرزند دارند.
پژوهشگران دانشگاه برلین دادههای «مطالعه پنل اجتماعی-اقتصادی آلمان» را بررسی کردند؛ مطالعهای که در آن از شرکتکنندگان درباره تعداد فرزندان فعلی و تعداد ایدهآل آنها پرسیده شده بود. افراد در پنج گروه تقسیم شدند: کسانی که به انتخاب خود بدون فرزند هستند، کسانی که خواهان فرزند بوده اما موفق نشدهاند، والدینی که به تعداد ایدهآل رسیدهاند، و افرادی که کمتر یا بیشتر از حد دلخواهشان فرزند دارند.
سپس از شرکتکنندگان خواسته شد میزان رضایت کلی خود از زندگی را با در نظر گرفتن عواملی مانند تعادل کار و زندگی و وضعیت روابط ارزیابی کنند. نتایج نشان داد که تقریباً همه افراد به نوعی از خواستههای باروری خود فاصله دارند. اما یک گروه با افت مشخص در سلامت روان مواجه شد: کسانی که بیش از تعداد دلخواهشان فرزند دارند. در مقابل، بیفرزندی (چه از روی انتخاب و چه به دلیل شرایط) ارتباطی با کاهش سطح رفاه روانی نداشت.
دکتر لورا بوخینگر، نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «فراتر رفتن از تعداد فرزندان مورد نظر، بهطور معناداری با کاهش رفاه روانی در زنان و مردان مرتبط است».
به گفته پژوهشگران، این پدیده احتمالاً به «هزینههای پنهان» فرزندآوری مربوط میشود. دکتر بوخینگر افزود: «نتایج ما نشان میدهد فشارهای اجتماعی و فرهنگی وارد بر زنان، با بار سنگین مادری خنثی میشود. در مقابل، زنانی که فرزند ندارند، زمان بیشتری برای پیشرفت شغلی، استقلال مالی و گسترش روابط اجتماعی و سرگرمیها دارند».
مطالعات پیشین نیز نشان دادهاند که مادری میتواند با کاهش عزتنفس و رضایت از رابطه همراه باشد؛ موضوعی که به بار جسمی و عاطفیای برمیگردد که معمولاً بیشتر بر دوش زنان است. طبق یک پژوهش در سال ۲۰۲۵، مادران بیش از ۷۰ درصد کارهای خانه را انجام میدهند، در حالی که سهم پدران تنها ۴۳ درصد است.
