شگفتانگیزترین کشفیات درباره مغز انسان در سال دو هزار و بیست و پنج
مغز انسان با 86 میلیارد نورون و حدود 100 تریلیون اتصال عصبی، یکی از پیچیدهترین ساختارهای شناختهشده در جهان است. در سال 2025، پژوهشهای علوم اعصاب مجموعهای از کشفیات خیرهکننده را رقم زد که نگاه ما به حافظه، رشد، واقعیت و حتی آگاهی را تغییر داد.
اسکنهای مغزی گسترده نشان دادند که مغز انسان پنج «دوره» یا مرحله متمایز در طول عمر دارد. نقاط عطف اصلی این تغییرات در حدود 9 سالگی، 32 سالگی، 66 سالگی و 83 سالگی رخ میدهد. در هر دوره، مغز الگوهای سازمانی مشترکی را طی میکند، گویی هر انسان نسخهای متفاوت از یک مسیر زیستی مشترک را تجربه میکند.
یکی از یافتههای شگفتانگیز به خاطرات نوزادی مربوط میشود. برخلاف تصور رایج، مغز نوزادان از حدود یک سالگی قادر به ذخیره خاطره است. مشکل اینجاست که با رشد، دسترسی به این خاطرات از بین میرود، نه اینکه هرگز شکل نگرفته باشند.
در زمینه آلزایمر نیز کشفی غیرمنتظره انجام شد. مغز نوزادان دارای سطوح بالایی از پروتئین تاو است؛ همان پروتئینی که در بزرگسالان با آلزایمر مرتبط است. این موضوع نشان میدهد که تغییرات مضر این پروتئین در بزرگسالی شاید قابل پیشگیری یا حتی بازگشتپذیر باشد.
برای دههها تصور میشد انسان با تمام نورونهای عمرش متولد میشود، اما در سال 2025 شواهد مستقیمی از تولید نورونهای جدید در مغز بزرگسالان، حتی تا 78 سالگی، کشف شد و بحث قدیمی نورونزایی را تقریباً پایان داد.
دانشمندان همچنین سیگنالی عصبی را شناسایی کردند که به مغز کمک میکند تفاوت میان خیال و واقعیت را تشخیص دهد. اختلال در این سازوکار ممکن است منشأ توهم باشد.
و شاید عجیبتر از همه، مشخص شد مغز انسان واقعاً میدرخشد. نور ضعیفی به نام بیوفوتون از مغز ساطع میشود که با فعالیت ذهنی تغییر میکند، هرچند نقش آن در تفکر هنوز نامشخص است.
در نهایت، بزرگترین پرسش همچنان باقی است: آگاهی چگونه از فعالیت میلیاردها نورون زاده میشود؟ تقابل نظریههای اصلی در سال 2025 نشان داد که پاسخ این راز، هنوز فاصله زیادی با ما دارد.
