سلامتی یا فریب؟ وقتی اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی ما را بیمارتر میکنند
امروزه اطلاعات سلامت هرگز بهاندازه امروز در دسترس نبوده، اما این وفور اطلاعات میتواند بیشتر آسیبزننده باشد تا مفید. روزنامهنگار پیشین BBC ، دبرا کوهن، در کتاب جدید خود تأثیر بد: اینترنت چگونه سلامت ما را ربود هشدار میدهد که AI و اینفلوئنسرهای سلامتی میتوانند ما را بیمارتر و سردرگمتر کنند. تقریباً نیمی از مردم بریتانیا بیماری خود را از طریق اینترنت تشخیص میدهند؛ دلیلش آسانی دسترسی و تأخیر در خدمات درمانی است.
برای بسیاری، شبکههای اجتماعی جایگزین سیستم درمانی ناکارآمد میشوند، بهویژه برای زنان که ممکن است سالها برای تشخیص بیماریهایی مانند اندومتریوز یا سندرم تخمدان پلیکیستیک منتظر بمانند. اینفلوئنسرها با ارائه حمایت و احساس دیده شدن، به زنان احساس اعتبار میدهند، اما هنگامی که از این اعتماد برای فروش محصولات غیرعلمی سوءاستفاده میکنند، مشکل ایجاد میشود. نمونه معروف، بل گیبسون است که مدعی درمان سرطان خود با رژیم غذایی و ورزش شد و از اعتماد مردم سوءاستفاده کرد.
بازار سلامت آنلاین گسترده و بدون قانون است؛ داروخانههای اینترنتی، دستگاههای پوشیدنی و مکملها، توسط افرادی بدون مدرک پزشکی تبلیغ و فروخته میشوند. این محتوا نهتنها باعث خرید محصولات بیارزش و خطرناک میشود، بلکه میتواند علائم واقعی جسمی ایجاد کند. نمونهای از آن، تیکهای انفجاری نوجوانان در دوران کرونا بود که با الگوبرداری از تیکهای ترند شده در TikTok ظاهر شدند.
مسایل ذهنی و جسمی بهشدت به هم مرتبط هستند. اثر نو سِبو، مشابه اثر پلاسیبو، نشان میدهد که باور به دریافت یک بیماری میتواند علائم واقعی ایجاد کند. اثر بارنوم نیز باعث میشود افراد خود را در توصیفات عمومی علائم بیماری ببینند و به اشتباه تصور کنند بیمار هستند.
اینفلوئنسرها اغلب وعدههای ساده و قطعی میدهند که پزشکی واقعی نمیتواند ارائه کند؛ درمان پزشکی با عدم قطعیت، آمار و ریسک همراه است، اما رسانههای اجتماعی این پیچیدگیها را نادیده میگیرند. افزایش مصرف اطلاعات سلامت آنلاین پس از همهگیری کرونا، همراه با تستهای خانگی و تشویق به خودآزمایی، ما را به مسیر اعتماد بیچونوچرا هدایت کرده است.
کوهن توصیه میکند هنگام جستجوی اطلاعات پزشکی آنلاین: انگیزه فرد ارائهدهنده محتوا را بررسی کنید، منبع درآمد آنها را بسنجید و شواهد علمی پشت ادعاها را بسنجید. اطلاعات سلامت میتواند قدرتبخش باشد، اما در دنیای پر از اطلاعات نادرست، مراقب سوءاستفاده باشید و همیشه آن را با منابع معتبر مانند وبسایت وزارت بهداشت مقایسه کنید.
