روابط اتاوا و واشنگتن در مسیر تغییرات بنیادین؛ بازگشتی در کار نخواهد بود
یادداشت هفته به قلم: شاکه آیوازیان – کریستن هیلمن، سفیر کانادا در ایالات متحده، در تازهترین اظهارات خود اعلام کرده است که روابط میان کانادا و آمریکا دستخوش تغییری اساسی و بنیادین شده است و بازگشت به شرایط پیشین، حداقل در آیندهای نزدیک و شاید هرگز، امکانپذیر نخواهد بود. این سخنان که در آستانه پایان مأموریت او بیان شد، نه تنها چشمانداز دیپلماسی دوجانبه را دگرگون میکند، بلکه بازتابدهنده تغییرات گستردهای است که در عرصه جهانی رخ داده و روابط بینالملل را در سالهای اخیر به نحوی بنیادین بازتعریف کرده است.
هیلمن با مرور دوران فعالیت خود در واشنگتن به این نکته اشاره کرد که تغییرات اخیر، بیش از آنکه مقطعی باشند، نشاندهنده روندی طولانی و ماندگار در نحوه تعامل دو کشور است. به گفته او، روابط کانادا و آمریکا دیگر به سطح همکاری و همگرایی پیشین بازنخواهد گشت و این وضعیت، دستکم برای سالهای آینده، ادامه خواهد داشت. این اظهار نظر، پذیرش واقعیتی است که بسیاری از تحلیلگران از مدتها پیش نسبت به آن هشدار داده بودند: تغییر شرایط ژئوپلیتیک، تفاوت در اولویتهای سیاسی و اقتصادی و تحولات منطقهای، امکان بازگشت به روابط سنتی و دوران طلایی پیشین را محدود کرده است.
یکی از مهمترین عوامل این دگرگونی، تغییرات در رهبری سیاسی هر دو کشور و تفاوت در دیدگاهها و اولویتهای آنهاست. دولتهای مختلف آمریکا و کانادا، بسته به شرایط داخلی و فشارهای اقتصادی و اجتماعی، سیاستهای متفاوتی در زمینه تجارت، امنیت، محیط زیست و مسائل بینالملل اتخاذ کردهاند. این تفاوتها نه تنها موجب کاهش سطح هماهنگی میان دو کشور شده است، بلکه زمینهساز ایجاد تنشها و چالشهای تازهای در عرصه اقتصادی و دیپلماتیک شده است. مذاکرات تجاری میان دو کشور در سالهای اخیر با پیچیدگیها و تأخیرهایی همراه بوده که بخشی از آن ناشی از همین اختلاف اولویتها و نگرشهاست.
از سوی دیگر، تغییرات جهانی و تحولات منطقهای نیز نقش تعیینکنندهای در این روند داشتهاند. سیاستهای جدید آمریکا در حوزه انرژی، تغییر در استراتژیهای امنیتی و تعامل با نهادهای بینالمللی، باعث شده کانادا ناچار باشد برای حفظ منافع خود، مدلهای همکاری و دیپلماسی تازهای را در پیش بگیرد. این واقعیت نشان میدهد که روابط دوجانبه دیگر تنها بر پایه سنتها یا تاریخ مشترک شکل نمیگیرد، بلکه با الزامات اقتصادی، امنیتی و سیاسی روز دنیا سنجیده میشود.
سخنان هیلمن همچنین بر این نکته تأکید دارد که کانادا و آمریکا ناچارند خود را با چشماندازی تازه از همکاری و تعامل وفق دهند. دیگر نمیتوان انتظار داشت که روابط همانند گذشته ادامه یابد. این تغییرات نه تنها برای دیپلماسی رسمی، بلکه برای حوزههای اقتصادی، سرمایهگذاری، تجارت و حتی مسائل فرهنگی و اجتماعی اهمیت دارد. کانادا اکنون باید با استراتژیهایی هوشمندانهتر و متناسب با شرایط جدید، جایگاه خود را در تعامل با همسایه جنوبی تثبیت کند.
این اظهارات، در سطح وسیعتر، بازتابی از تغییرات بنیادین در روابط بینالملل است. جهانی که پیشتر بر پایه قواعد و سنتهای ثابت شکل گرفته بود، اکنون با تغییرات سریع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مواجه است. قدرتهای بزرگ جهانی و کشورهای همسایه، دیگر قادر نیستند تنها بر اساس تعاملات سنتی و قراردادهای قدیمی روابط خود را مدیریت کنند؛ بلکه انعطافپذیری، سازگاری با تحولات و استفاده از ابزارهای نوین دیپلماسی، به عامل تعیینکننده در موفقیت و حفظ منافع ملی تبدیل شده است.
جمعبندی نهایی سخنان سفیر کانادا نشان میدهد که دوران همکاری سنتی میان اتاوا و واشنگتن به پایان رسیده و دورهای جدید از روابط دوجانبه آغاز شده است؛ دورهای که در آن، هر دو کشور مجبورند با واقعیتهای تازه، محدودیتها و فرصتهای نو مواجه شوند و سیاستهای خود را بر اساس منافع ملی و شرایط جهانی تنظیم کنند.
