دروغی که همه باور کردند؛ انسان فقط از ده درصد مغزش استفاده می کند
این باور قدیمی که انسانها فقط از 10 درصد مغزشان استفاده میکنند، سالهاست دهان به دهان میچرخد و هنوز هم خیلیها آن را حقیقت میدانند. ایدهای وسوسهکننده است: اینکه بخش عظیمی از مغز ما خاموش مانده و اگر روزی «فعال» شود، شاید به تواناییهای خارقالعاده برسیم. اما علم تصویر کاملا متفاوتی ارائه میدهد. پژوهشهای عصبشناسی نشان میدهند ما تقریبا از تمام بخشهای مغزمان، تقریبا در تمام طول روز استفاده میکنیم.
ریشه این افسانه به اوایل قرن بیستم برمیگردد؛ زمانی که دانشمندان متوجه شدند در هر لحظه، فقط برخی نواحی مغز برای یک کار خاص فعالترند. این مشاهده بهمرور تحریف شد و به این باور نادرست انجامید که بقیه مغز «بلااستفاده» است. گاهی هم گفته میشود این ایده به نوشتههای ویلیام جیمز، روانشناس معروف، برمیگردد؛ در حالی که او هرگز عدد 10 درصد را مطرح نکرد. سینما و فرهنگ عامه هم با داستانهای هیجانانگیز، این عدد را جاودانه کردند.
امروزه با فناوریهایی مانند افامآرآی و پتاسکن، میدانیم تقریبا همه بخشهای مغز در طول روز فعالاند. هنگام خواندن، صحبت کردن، فکر کردن یا حتی خیالپردازی، نواحی مختلف مغز مثل یک تیم هماهنگ با هم کار میکنند. اهمیت هر بخش را میتوان در آسیبهای مغزی دید؛ حتی صدمهای کوچک میتواند حرکت، حافظه یا شخصیت فرد را تغییر دهد. اگر واقعا 90 درصد مغز بلااستفاده بود، چنین آسیبی نباید اینقدر اثرگذار میبود.
نکته شگفتانگیز دیگر این است که مغز، با وجود وزن کمش، حدود 20 درصد انرژی بدن را مصرف میکند. حتی هنگام خواب هم خاموش نمیشود؛ بلکه مشغول مرتبسازی خاطرات، تثبیت یادگیری و پاکسازی خود است.
نتیجه ساده است: تو نیازی به «فعال کردن» بخش پنهان مغزت نداری. مغزت همین حالا هم با تمام ظرفیت کار میکند. آنچه اهمیت دارد، مراقبت از آن است؛ با خواب کافی، تغذیه متعادل، ورزش، ارتباطات اجتماعی و یادگیری مداوم. مغز انسان از ابتدا تا انتها، در هر لحظه، شگفتانگیز است.
