دروغی که هالیوود به ما گفت: چرا دانشمندان میگویند دایناسورها هرگز بازنمیگردند
برای دههها، ایده شبیهسازی دایناسورها، الهامگرفته از پارک ژوراسیک، ذهن مردم را تسخیر کرده است. تصور استخراج DNA از حشراتی که در کهربا گیر افتادهاند و بازگرداندن غولهای ماقبل تاریخ، نمادی از جاهطلبی علمی شده است. اما دانشمندان اکنون با قطعیت میگویند: شبیهسازی دایناسورها از نظر زیستی غیرممکن است.
دلیل این محدودیت، کمبود فناوری یا خلاقیت نیست، بلکه شیمی است. DNA پس از مرگ موجود زنده، بهطور اجتنابناپذیر و قابل اندازهگیری تجزیه میشود. وقتی سازوکارهای ترمیم سلولی از کار میافتند، مولکول DNA ، پیوند به پیوند، شروع به فروپاشی میکند. حتی در بهترین شرایط محیطی، این فرایند برگشتناپذیر است.
یک مطالعه کلیدی در سال 2012 نشان داد که DNA دارای «نیمهعمر» مشخصی است. بر اساس این پژوهش، حتی در شرایط ایدهآل، هیچ پیوند سالمی از DNA بیش از حدود 6.8 میلیون سال دوام نمیآورد. این در حالی است که دایناسورها بیش از 66 میلیون سال پیش منقرض شدهاند. به بیان ساده، هیچ DNA سالمی از آنها باقی نمانده است.
افسانه استخراج DNA دایناسورها از کهربا نیز بارها رد شده. تمام ادعاهای مطرحشده در این زمینه یا ناشی از آلودگی نمونهها بوده یا خطاهای آزمایشگاهی. حتی اگر تکههایی از DNA باقی میماند، آنقدر ناقص و آسیبدیده بود که هرگز نمیشد از آن یک ژنوم کامل ساخت.
ایده پر کردن «جاهای خالی ژنتیکی» با DNA قورباغهها، آنگونه که فیلمها نشان میدهند، نیز از نظر تکاملی غیرعملی است. فاصله ژنتیکی میان دایناسورها و دوزیستان آنقدر زیاد است که چنین ترکیبی به موجود زندهای کارآمد منجر نمیشود.
امروز دانشمندان بهجای احیای دایناسورها، مسیر واقعبینانهتری را دنبال میکنند: مطالعه پرندگان، که آخرین بازماندگان دایناسورها هستند. با دستکاری ژنهای نهفته در پرندگان، پژوهشگران میتوانند برخی ویژگیهای باستانی را فعال کنند، نه برای خلق «دینو-مرغ»، بلکه برای فهم عمیقتر مسیر تکامل.
نتیجه نهایی روشن است: دایناسورها بازنمیگردند. اما دانش ما از گذشته آنها، زندهتر از همیشه است.
