ابرقدرت جدید هوش مصنوعی: چگونه چین از غرب سبقت گرفت

در مراسم رونمایی ربات انسان‌نمای IRON ، هه شیاوپنگ، بنیانگذار شرکت هوش مصنوعی  XPeng، برای اثبات واقعی‌بودن حرکت‌های ربات مجبور شد پای آن را جلوی جمعیت باز کند تا سیستم‌های مکانیکی پیچیده‌اش را نشان دهد. این لحظه نماد قدرت فزاینده صنعت هوش مصنوعی چین است؛ صنعتی که با وجود محدودیت‌های دسترسی به پیشرفته‌ترین چیپ‌های Nvidia ، در سال گذشته ارزشی حدود 160 تا 170 میلیارد دلار داشته و با بیش از 5300 شرکت فعال، در ثبت پتنت‌های مولد پیشروست.
چین پس از شوک اولیه ورود ChatGPT در 2022، با ظهور استارتاپی مثل DeepSeek و محصولش R1   که ادعا می‌کرد با چیپ‌های کم‌مصرف‌تر عملکردی مشابه دارد، به سرعت سرمایه‌گذاری و توسعه را شتاب داد. شش شرکت برتر این موج که به «ببرهای هوش مصنوعی» مشهور شدند، حالا در حال رقابت برای تبدیل شدن به قهرمان ملی هستند.
مزیت چین نه فقط در مدل‌های هوش مصنوعی، بلکه در نیروی مهندسی فراوان، هزینه‌های پایین و حمایت دولتی گسترده است. در حالی که آمریکا بیشتر روی رسیدن به AGI تمرکز دارد، چین به‌جای ساخت «هوش ابر انسانی»، تلاش می‌کند هوش مصنوعی را در همه بخش‌های جامعه و اقتصاد خود پخش کند. طرح «AI+» و برنامه پنج‌ساله جدید، هدف ادغام هوش مصنوعی در 90 درصد اقتصاد تا 2030 را اعلام کرده و با مشوق‌های مالیاتی و بازسازی نظام آموزش و تحقیق، مسیر توسعه را تسریع می‌کند.
با وجود وابستگی تاریخی چین به فناوری آمریکا، نسل جدیدی از پژوهشگران داخلی با پشتیبانی دولت و زیرساخت‌های تولید، سریعاً در حال پر کردن فاصله سخت‌افزاری هستند. شرکت‌هایی مانند MiniMax تلاش می‌کنند خدمات مشابه OpenAI را با یک‌دهم هزینه ارائه دهند، و حتی شرکت‌های غربی نیز از مدل‌های چینی به‌خاطر سرعت و قیمت مناسب استقبال می‌کنند.
اما نقطه‌ضعف چین همچنان در چیپ‌های پیشرفته است. اگرچه تلاش برای جایگزینی Nvidia با تراشه‌های داخلی مثل Huawei Ascend و Baidu M100 ادامه دارد، اختلاف تکنولوژی هنوز چند سال باقی‌ مانده است. با این حال، در مسابقه‌ای که بیشتر از نمایش قدرت، به کاربرد واقعی و نفوذ در اقتصاد وابسته است، چین ممکن است در مسیر بردن آینده قرار گیرد.