کانادا و آمریکا در آستانه یک بازتعریف بزرگ؛ از تجارت و تعرفهها تا امنیت و ژئوپلیتیک
یادداشت هفته به قلم: شاکه آیوازیان – روابط کانادا و ایالات متحده در ماههای اخیر وارد مرحلهای تازه و پیچیده شده است؛ مرحلهای که دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک رابطه سنتی میان دو شریک اقتصادی و همسایه نزدیک دانست. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، بازنگری در توافق تجاری آمریکای شمالی، اختلافنظرها درباره امنیت مرزی و همچنین تحولات خاورمیانه، همگی معادلات جدیدی را در روابط اتاوا و واشنگتن ایجاد کردهاند. با این حال، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، تلاش دولت مارک کارنی برای حفظ همکاری با آمریکا در عین دفاع از منافع و استقلال سیاسی کانادا است.
همگرایی سیاسی در بحران خاورمیانه و دفاع کارنی از توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی
تحولات اخیر خاورمیانه نیز بُعد تازهای به روابط اتاوا و واشنگتن داده است. دولت کانادا در جریان درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران، در مجموع موضعی نزدیک به واشنگتن اتخاذ کرد. مارک کارنی بارها تأکید کرده که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای یک هدف مهم برای امنیت بینالمللی است و از توافق جدید میان تهران و واشنگتن برای پایان دادن به درگیریها استقبال کرده است. کارنی پیش تر گفته بود اگر این جنگ مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته ای شود، ارزشش را داشته است.
تجارت آزاد زیر سایه تردیدهای ترامپ
مهمترین پرونده اقتصادی میان دو کشور، آینده توافق تجارت آزاد کانادا، آمریکا و مکزیک (CUSMA) است. در حالی که کانادا و مکزیک خواهان تمدید این توافق هستند، دونالد ترامپ بار دیگر نشان داده که نگاه مثبتی به پیمانهای چندجانبه تجاری ندارد. او حتی از احتمال پایان دادن به این توافق سخن گفته و ترجیح خود را در روابط دوجانبه و مذاکرات جداگانه با هر کشور اعلام کرده است.
این موضعگیریها نگرانیهایی را در میان فعالان اقتصادی کانادا ایجاد کرده است. اقتصاد کانادا همچنان به بازار آمریکا وابستگی عمیقی دارد و هرگونه بیثباتی در چارچوب تجاری میان دو کشور میتواند بر سرمایهگذاری، اشتغال و صادرات تأثیر بگذارد.
دولت کارنی تلاش کرده از فضای تنش فاصله بگیرد. نخستوزیر کانادا معتقد است که علیرغم اختلاف دیدگاهها، زمینههای گستردهای برای همکاری اقتصادی میان دو کشور وجود دارد. مذاکرات فشرده میان مقامات سه کشور و برگزاری نخستین نشست سهجانبه بازنگری توافق در اول جولای، نشان میدهد هیچیک از طرفها مایل به ورود به یک جنگ تجاری جدید نیستند.
امنیت مرزی؛ اختلافی که آمارها تأییدش نمیکنند
یکی دیگر از موضوعات حساس در روابط دو کشور، مساله قاچاق مواد مخدر و امنیت مرزی است. دولت ترامپ بارها ادعا کرده که فشار بر کارتلهای مکزیکی موجب انتقال بخشی از فعالیتهای قاچاق به مرز کانادا شده است. برخی مقامهای آمریکایی حتی مدعی افزایش ورود فنتانیل از خاک کانادا به ایالات متحده شدهاند.
اما آمارهای رسمی تصویر متفاوتی ارائه میکنند. دادههای منتشرشده توسط نهادهای مرزبانی آمریکا نشان میدهد حجم فنتانیل کشفشده در مرز کانادا تنها بخش بسیار کوچکی از کل مواد ضبطشده در مرز جنوبی آمریکا را تشکیل میدهد. برخلاف برخی اظهارات سیاسی، هنوز شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد کانادا به مسیر اصلی انتقال این ماده خطرناک تبدیل شده است.
با وجود این، اتاوا اهمیت نگرانیهای امنیتی را نادیده نگرفته است. دولت کارنی و مسئولان امنیتی کانادا تأکید دارند که مقابله با شبکههای جرائم سازمانیافته و جلوگیری از ورود یا خروج مواد مخدر، یک مسئولیت مشترک است. همین رویکرد باعث شده گفتوگوهای امنیتی میان دو کشور همچنان ادامه یابد.
در واقع، موضوع فنتانیل بیش از آنکه یک اختلاف واقعی بر سر ارقام باشد، به بخشی از فضای سیاسی و مذاکرات گستردهتر میان دو کشور تبدیل شده است؛ فضایی که در آن مسائل امنیتی گاهی برای افزایش فشار در پروندههای اقتصادی و تجاری نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
***
در مجموع، روابط کانادا و آمریکا امروز در نقطهای حساس قرار گرفته است. اختلافها بر سر تجارت، امنیت مرزی و برخی مسائل بینالمللی ادامه دارد، اما وابستگی متقابل اقتصادی، همکاریهای امنیتی و منافع مشترک ژئوپلیتیکی همچنان دو کشور را به یکدیگر پیوند میدهد. شاید مهمترین ویژگی این دوره آن باشد که روابط اتاوا و واشنگتن از قالب سنتی خود خارج شده و وارد مرحلهای شده است که در آن همکاری و رقابت به طور همزمان جریان دارد؛ واقعیتی که آینده آمریکای شمالی را در سالهای پیش رو شکل خواهد داد.
