کانادا در حلقه فشار ترامپ؛ از «صورتحساب آتشسوزی» تا جنگ تعرفهای و آینده CUSMA
یادداشت هفته به قلم: شاکه آیوازیان – روابط میان کانادا و آمریکا بار دیگر وارد مرحلهای پرتنش شده است؛ اینبار نه فقط بر سر تجارت، بلکه بر سر آتشسوزیهای گسترده جنگلی، هزینههای زیستمحیطی و آینده توافق بزرگ تجاری آمریکای شمالی. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین حملات خود علیه کانادا تهدید کرده است که اتاوا باید خسارات ناشی از دود آتشسوزیهای کانادا که به مناطق مختلف آمریکا رسیده را پرداخت کند؛ حتی او پیشنهاد کرده این هزینهها به تعرفههای وارداتی علیه کالاهای کانادایی اضافه شود.
ترامپ در اظهارات خود مدیریت جنگلها در کانادا را مورد انتقاد قرار داده و دود ناشی از آتشسوزیها را نوعی «بیتوجهی عمدی» توصیف کرده است. او مدعی شده که آمریکا نباید هزینه پیامدهای آتشسوزیهای کانادا را بپردازد. این در حالی است که مقامهای کانادایی و بسیاری از کارشناسان اقلیمی تأکید کردهاند افزایش دما، خشکسالی و تغییرات اقلیمی از عوامل اصلی شدت گرفتن آتشسوزیهای اخیر در آمریکای شمالی هستند و این بحران محدود به یک کشور نیست. مقامهای فدرال به سرمایهگذاری میلیاردها دلاری در پیشگیری و مدیریت بحران اشاره کردهاند و برخی استانها، از جمله انتاریو، برنامههایی برای تقویت ناوگان هوایی مبارزه با آتش در نظر گرفتهاند.
اما اختلاف بر سر آتشسوزیها تنها یکی از جبهههای جدید تنش میان دو کشور است. تعرفهها همچنان بزرگترین اختلاف اقتصادی میان اتاوا و واشنگتن باقی ماندهاند. آمریکا تعرفههایی را بر برخی کالاهای کانادایی از جمله فولاد، آلومینیوم، اتومبیل و چوب اعمال کرده و کانادا نیز در واکنش، اقدامات تلافیجویانه تجاری انجام داده است.
در همین زمان، آینده توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی (شامل کانادا، مکزیک و آمریکا)، موسوم به CUSMA ، به یکی از مهمترین نگرانیهای اقتصادی کانادا تبدیل شده است. این توافق که جایگزین نفتا شد، همچنان تا سال ۲۰۳۶ معتبر است، اما روند بازبینی آن آغاز شده و دولت ترامپ خواهان تغییرات اساسی در برخی بخشهاست.
یکی از نشانههای نگرانی کانادا، دیدارهای جداگانه واشنگتن و مکزیک درباره مسائل تجاری است. قرار است مقامات آمریکا و مکزیک مذاکرات تجاری خود را بطور جداگانه و بدون حضور کانادا ادامه دهند؛ مذاکراتی که تمرکز آن بر آینده همکاریهای اقتصادی دو کشور، کاهش کسری تجاری آمریکا و تغییر برخی قواعد تولید، بهویژه در صنعت اتومبیل، خواهد بود.
غیبت کانادا از این نشست، نگرانیهایی را در اتاوا ایجاد کرده است. اگرچه مذاکرات رسمی CUSMA همچنان سهجانبه است و کانادا در نشستهای رسمی بازبینی توافق حضور داشته، اما حرکت آمریکا به سمت گفتوگوهای جداگانه با مکزیک میتواند اهرم فشار بیشتری علیه کانادا ایجاد کند.
تحلیلگران هشدار میدهند که واشنگتن ممکن است تلاش کند برای هر کشور یک مسیر مذاکره جداگانه ایجاد کند و از اختلافات میان شرکای آمریکای شمالی برای گرفتن امتیازهای بیشتر استفاده کند. مکزیک تاکنون رویکردی عملگرایانهتر در مذاکرات با آمریکا نشان داده، در حالی که مقامهای آمریکایی گفتهاند کانادا هنوز امتیازات مورد انتظار واشنگتن را ارائه نکرده است.
برای کانادا، مسئله فقط تعرفه یا یک اختلاف سیاسی کوتاهمدت نیست. اقتصاد این کشور بهشدت به بازار آمریکا وابسته است و هرگونه اختلال در تجارت دوجانبه میتواند صنایع اتومبیل، انرژی، کشاورزی و تولیدکنندگان کوچک را تحت فشار قرار دهد.
در مقابل، دولت کانادا تلاش دارد با حفظ روابط اقتصادی با آمریکا، از منافع خود دفاع کند. مقامهای کانادایی تأکید کردهاند که CUSMA همچنان یکی از ستونهای ثبات اقتصادی آمریکای شمالی است و اتاوا به دنبال حفظ دسترسی مطمئن شرکتهای کانادایی به بازارهای آمریکا و مکزیک خواهد بود.
با نزدیکتر شدن مذاکرات تجاری، کانادا با یکی از دشوارترین آزمونهای دیپلماتیک سالهای اخیر روبهرو است؛ آزمونی که در آن باید همزمان با تهدیدهای تعرفهای، اختلافات زیستمحیطی و خطر کنار گذاشته شدن از برخی مذاکرات دوجانبه مقابله کند. آینده روابط اقتصادی دو همسایه اکنون بیش از هر زمان دیگری به توانایی دو طرف برای یافتن راهحل پیش از تبدیل اختلافات به یک جنگ تجاری تمامعیار بستگی دارد.
