چرا دست میزنیم؟ داستان شگفتانگیز کفزدن؛ از روم باستان تا سالنهای کنسرت!
این مقاله تاریخچه و معانی مختلف کفزدن را از تمدنهای باستانی یونان و روم تا سالنهای کنسرت مدرن بررسی میکند.
دستزدن یا کفزدن یکی از رایجترین شیوههای ابراز احساسات است؛ حرکتی ساده که برای نشاندادن رضایت، تحسین، شادی و قدردانی انجام میدهیم. اما پشت این عادت روزمره، تاریخی طولانی و جالب نهفته است که با فرهنگ، هنر، سیاست و حتی تبلیغات گره خورده است.
قدمت کفزدن به تمدنهای باستانی بازمیگردد. یونانیان باستان برای تشویق نمایشهای تئاتری بیشتر پاهای خود را به زمین میکوبیدند، اما قانونگذار آتنی، کلیستنس، در قرن ششم پیش از میلاد، از تماشاگران خواست با دستزدن رضایت خود را نشان دهند.
رومیها نیز از طرفداران جدی تشویق بودند. آنها علاوه بر کفزدن، گاهی انگشتان خود را به صدا درمیآوردند یا با تکاندادن ردای خود رضایتشان را نشان میدادند. افراد طبقات پایین جامعه که اجازه پوشیدن چنین لباسهایی را نداشتند، پارچههایی را در هوا تکان میدادند.
نکته جالبتر اینکه در روم باستان، افرادی حرفهای برای تشویق استخدام میشدند تا در لحظات مناسب دست بزنند و واکنش سایر تماشاگران را تحت تأثیر قرار دهند. امپراتور نرون که علاقه زیادی به بازیگری داشت، حتی هزاران سرباز را مأمور میکرد هنگام اجرای او سرودهای ستایشآمیز بخوانند! در آن دوران، میزان و شدت تشویق مردم حتی به ابزاری برای سنجش محبوبیت سیاسی امپراتورها و رهبران تبدیل شده بود.
اما با گسترش نفوذ کلیسای کاتولیک در قرون وسطی، تشویقهای پرشور به حاشیه رفت. کلیسا سکوت و خویشتنداری را در مراسم مذهبی ترجیح میداد . البته در جشنهای مردمی و سنتهای محلی، این رسم همچنان زنده ماند.
با آغاز رنسانس، تشویق عمومی دوباره رونق گرفت. ظهور اپرا در ایتالیا در اواخر قرن شانزدهم نیز فرصت تازهای برای گسترش این سنت فراهم کرد. در قرنهای هجدهم و نوزدهم، کفزدن بهتدریج شکل رسمیتری پیدا کرد و مدت و شدت آن به کیفیت اجرا و حتی جایگاه اجتماعی هنرمند بستگی یافت.
جالب اینکه کفزدن همیشه نشانه رضایت نیست. دستزدن آهسته و هماهنگ میتواند اعتراض، نارضایتی یا بیحوصلگی را نشان دهد؛ گاهی نیز به شکلی طعنهآمیز برای تمسخر اشتباه یا رفتار احمقانه فردی به کار میرود.