نیکوتین؛ دشمن خاموش رگها! آسیب عروق ممکن است خیلی زودتر از آنچه فکر میکنید آغاز شود
نیکوتین معمولاً بیشتر با اعتیاد و آسیبهای ریوی شناخته میشود، اما شواهد علمی جدید نشان میدهد که اثرات آن بر سیستم قلبیعروقی نیز میتواند جدی و زودهنگام باشد. یک مرور علمی منتشرشده در Nature Reviews Cardiology در آگوست ۲۰۲۶، مسیر پیچیدهای را که نیکوتین از تحریک گیرندههای سلولی تا آسیب دیواره رگها و در نهایت پارگی پلاکهای آترواسکلروتیک طی میکند، بررسی کرده است.
بر اساس این بررسی، نیکوتین مستقیماً بر دو نوع سلول مهم در دیواره رگها اثر میگذارد: سلولهای اندوتلیال که سطح داخلی رگ را میپوشانند و سلولهای عضله صاف که به تنظیم قطر رگ کمک میکنند. این اثرات میتوانند توانایی رگ برای انبساط طبیعی را مختل کرده و زمینه را برای التهاب، تغییرات ساختاری و تصلب شرایین فراهم کنند.
نکته مهم این است که خطر فقط به سیگارهای معمولی محدود نمیشود. محصولات مختلف حاوی نیکوتین، از سیگار و قلیان گرفته تا محصولات حرارتی، ویپ و برخی محصولات خوراکی نیکوتین، درجات متفاوتی از خطر قلبیعروقی دارند. طبق این مرور، محصولات حاصل از سوختن تنباکو در بالاترین سطح خطر قرار دارند و پس از آنها محصولات حرارتی، سیگارهای الکترونیکی و محصولات خوراکی نیکوتین قرار میگیرند؛ در این میان، ترک کامل نیکوتین تنها گزینه بدون خطر محسوب میشود.
پژوهشهای پیشین نیز نشان دادهاند که مصرف سیگار و ویپ میتواند عملکرد عروق را مختل کند. در یک مطالعه با حمایت NIH، هم مصرفکنندگان سیگار و هم ویپ کاهش عملکرد عروق و نشانههای التهاب داشتند.
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که آسیب ناشی از سیگار فقط به نیکوتین محدود نیست و مواد شیمیایی و تحریک راههای هوایی نیز نقش مهمی دارند. بنابراین، پیام اصلی تحقیقات روشن است: آسیب قلب و عروق ممکن است بسیار زودتر از بروز بیماری آشکار آغاز شود.
