زنگ خطر هوش مصنوعی؛ کدام شغلها ناپدید میشوند و چه کسانی از طوفان AI جان سالم به در میبرند؟
هوش مصنوعی دیگر یک فناوری آیندهنگرانه نیست؛ اکنون به یکی از مهمترین نیروهای تغییر در بازار کار جهان تبدیل شده است. گزارشهای موسساتی مانند گلدمن ساکس، صندوق بینالمللی پول (IMF)، دانشگاه آکسفورد و دیگر مراکز پژوهشی تصویری پیچیده ارائه میدهند: هوش مصنوعی هم میتواند میلیونها شغل را تهدید کند و هم فرصتهای تازهای خلق کند.
بر اساس برآورد گلدمن ساکس، حدود ۳۰۰ میلیون شغل در سراسر جهان در معرض اتوماسیون یا تغییرات اساسی ناشی از هوش مصنوعی قرار دارند. این به معنای حذف کامل همه این مشاغل نیست، بلکه بسیاری از وظایف آنها میتواند بهوسیله سیستمهای هوشمند انجام شود. در ایالات متحده نیز هوش مصنوعی بالقوه قادر است وظایفی معادل حدود ۲۵ درصد از کل ساعات کاری را خودکار کند.
صندوق بینالمللی پول هشدار داده که نزدیک به ۴۰ درصد مشاغل جهان تحت تأثیر AI قرار خواهند گرفت. برخلاف موجهای قبلی اتوماسیون که بیشتر کارگران یدی را هدف میگرفت، این بار بسیاری از مشاغل دفتری، تخصصی و حتی حرفههای مبتنی بر دانش نیز در معرض تغییر قرار دارند.
از جمله مشاغلی که بیشترین فشار را احساس میکنند میتوان به کارکنان مراکز تماس، طراحان گرافیک، تولیدکنندگان محتوا، برخی مشاغل اداری، تحلیلگران داده و حتی مشاوران کسبوکار اشاره کرد. گزارشها نشان میدهد اثرات اولیه هوش مصنوعی هماکنون در بخشهای فناوری، خلاقیت و خدمات دانشی قابل مشاهده است.
اما همه پیشبینیها بدبینانه نیستند. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند همانطور که انقلابهای صنعتی گذشته برخی مشاغل را از بین بردند و فرصتهای جدیدی ایجاد کردند، AI نیز میتواند نقشهای تازهای در حوزههای زیرساخت داده، انرژی، امنیت سایبری، توسعه سامانههای هوشمند و آموزش مهارتهای نوین خلق کند. گلدمن ساکس پیشبینی میکند در کنار حذف برخی مشاغل، فرصتهای شغلی جدیدی نیز به وجود خواهد آمد.
کارشناسان میگویند بزرگترین تهدید برای آینده، خود هوش مصنوعی نیست؛ بلکه ناتوانی افراد در یادگیری مهارتهای جدید است. کسانی که بتوانند از AI بهعنوان یک ابزار بهره ببرند، احتمالاً برندگان بازار کار آینده خواهند بود. در مقابل، افرادی که مهارتهای خود را بهروزرسانی نکنند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار خواهند گرفت. آینده کار احتمالاً نبرد انسان در برابر ماشین نخواهد بود؛ بلکه رقابت میان افرادی است که از هوش مصنوعی استفاده میکنند و کسانی که از آن عقب میمانند.
