راز شگفتانگیز بدن انسان؛ چرا نود درصد ما راستدست هستیم اما میمونها نه؟
اگر به اطراف خود نگاه کنید، متوجه میشوید که بیشتر مردم با دست راست مینویسند، غذا میخورند و کارهای روزمره خود را انجام میدهند. اما این موضوع یک پرسش قدیمی را مطرح میکند: چرا حدود ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند، در حالی که میمونها و بسیاری از نخستیسانان دیگر ترجیح مشخصی برای استفاده از دست راست یا چپ ندارند؟
پژوهشگران سالهاست که در جستوجوی پاسخ این معما هستند. بررسیهای جدید روی بیش از ۲ هزار نمونه از ۴۱ گونه میمون و کپی نشان میدهد که برخلاف انسانها، بیشتر این گونهها در سطح جمعیت، گرایش غالبی به یک دست ندارند. هر حیوان ممکن است ترجیح شخصی داشته باشد، اما در مجموع، تعداد راستدستها و چپدستها تقریباً برابر است.
دانشمندان معتقدند راز این تفاوت به دو ویژگی مهم تکامل انسان مربوط میشود: راه رفتن روی دو پا و رشد چشمگیر مغز. زمانی که اجداد انسان از حرکت چهار دستوپا فاصله گرفتند و روی دو پا ایستادند، دستها برای انجام کارهای پیچیدهتر مانند ساخت ابزار، شکار و حمل اشیا آزاد شدند. این تغییر میتوانست مزیتی برای تخصصی شدن یک دست ایجاد کند.
همزمان با بزرگتر شدن مغز انسان، بخشهای مختلف مغز نیز تخصصیتر شدند. نیمکره چپ مغز که در بسیاری از افراد مسئول زبان، برنامهریزی و کنترل حرکات ظریف است، سمت راست بدن را کنترل میکند. همین موضوع احتمالاً به تقویت برتری دست راست در طول میلیونها سال تکامل کمک کرده است.
شواهد باستانشناسی نیز نشان میدهد که راستدستی پدیدهای جدید نیست. آثار بهجا مانده از ابزارهای سنگی اولیه حاکی از آن است که اجداد انسان میلیونها سال پیش نیز بیشتر از دست راست استفاده میکردند.
با این حال، همه چیز هنوز روشن نیست. دانشمندان هنوز نمیدانند چرا حدود ۱۰ درصد انسانها چپدست باقی ماندهاند و چرا طبیعت هرگز همه افراد را کاملاً راستدست نکرده است. برخی نظریهها میگویند وجود اقلیتی از چپدستها ممکن است در رقابتها، مبارزه یا سازگاریهای اجتماعی مزیتهایی ایجاد کرده باشد.
