داروی عجیب رومیها: مدفوع انسان!
دانشمندان برای نخستینبار شواهد فیزیکی و باستانشناسی یافتهاند که نشان میدهد رومیان باستان از مدفوع انسان بهعنوان دارو استفاده میکردهاند؛ روشی که پیشتر تنها در متون تاریخی به آن اشاره شده بود. این کشف در ترکیه و در جریان بررسی ظروف شیشهای رومی، موسوم به «اونگوئنتاریا»، انجام شد و نتایج آن در Journal of Archaeological Science: Reports منتشر شده است.
سرپرست این پژوهش، جنکر آتیلا، باستانشناس دانشگاه سیواس، هنگام مطالعه مجموعهای از اشیای شیشهای موزه برگاما متوجه بقایای مشکوکی در چند ظرف شد. از میان هفت ظرف بررسیشده، تنها یکی نتیجه قطعی به همراه داشت. این ظرف که از شهر باستانی پرگامون و متعلق به قرن دوم میلادی است، حاوی ترکیبی از مدفوع انسان، مقدار زیادی آویشن و روغن زیتون بود.
آتیلا میگوید این ترکیب دقیقاً با نسخهای دارویی که توسط جالینوس، پزشک نامدار رومی، توصیف شده مطابقت دارد. جالینوس که در پرگامون به دنیا آمده بود، از پیشگامان کالبدشناسی محسوب میشد و آثارش بیش از 15 قرن بر پزشکی تأثیر گذاشت. به گفته آتیلا، یافتن نسخهای واقعی از دارویی که خود جالینوس شرح داده، هیجانانگیز و غیرمنتظره بوده است.
بر اساس متون باستانی، مدفوع انسان و حیوان برای درمان التهابها، عفونتها و حتی اختلالات باروری استفاده میشد. هرچند این مواد امروز چندشآور به نظر میرسند، اما در پزشکی باستان «قدرتمند و مؤثر» تلقی میشدند. پژوهشگران تأکید میکنند این کشف نشان میدهد مفهوم «انتقال مدفوع» که امروزه در پزشکی مدرن برای درمان برخی بیماریهای روده به کار میرود، ریشهای بسیار کهن دارد.
این ظرف شیشهای که معمولاً برای عطر استفاده میشد، احتمالاً بهعنوان شیشه دارو به کار رفته بود. آویشن نیز بهدلیل خاصیت ضدباکتری و کاهش بوی نامطبوع به ترکیب افزوده شده بود. به گفته آتیلا، هنگام باز کردن ظرف هیچ بوی آزاردهندهای احساس نشد. باستانشناسان معتقدند این کشف میتواند نگاه ما را به کاربری اشیای ظریف رومی، بهویژه در مقبرهها، دگرگون کند.
