مقالاتمقالات پزشکی

تاثیر الکل و مواد مخدر بر ساختار مغز

 

بسیاری از مردم به دنبال پاداش و پاسخ به آنها هستند. مغز شما وقتی گرسنه هستید، دریافت غذا را به عنوان پاداش توصیف می کند و وقتی تشنه هستید آب را. اما مواد اعتیاد آور مانند الکل و مواد مخدر می توانند مسیرهای طبیعی پاداش را در مغز شما تحت تاثیر قرار دهند و در نتیجه منجر به هوس غیرقابل تحمل و کاهش کنترل تکانه شوند. 

یک تصور غلط رایج این است که اعتیاد نتیجه اراده کم است. اما رشد دانش و فناوری در زمینه ژنتیک مولکولی، درک ما از اعتیاد را در دهه گذشته به شدت تغییر داده است. حال دانشمندان و متخصصان مراقبت های بهداشتی، متفق القول به این نتیجه رسیده اند که اعتیاد یک پایه عصبی و ژنتیکی قوی دارد.

از این رو برای بررسی علل بروز اعتیاد و تاثیر آن بر مغز، لازم است مکانیسم های مولکولی اعتیاد مورد بررسی قرار بگیرد. 

الکل و مواد مخدر بر فعالیت ژن مغز تاثیر می گذارند

هر یک از سلول های مغز انسان دارای کد ژنتیکی اختصاصی فرد در قالب رشته های طولانی DNA هستند. برای اینکه تمام آن DNA در یک سلول جا بیفتد، باید محکم بسته شود. این امر با پیچاندن DNA در اطراف اسپول پروتئینی به نام هیستون به دست می آید. مناطقی که در آنها از هم پیچیدگی DNA باز می شود حاوی ژن های فعال کننده پروتئین هایی هستند که عملکردهای مهمی را در سلول انجام می دهند.

وقتی فعالیت ژن تغییر می کند، پروتئین هایی که سلول های شما تولید می کنند، نیز تغییر می کنند. چنین تغییراتی ممکن است تنها شامل یک اتصال عصبی منفرد در مغز باشد و در موارد شدیدتر ممکن است بر رفتار فرد تاثیر بگذارد. این رقص ژنتیکی نشان می ‌دهد که هر چند ژن ‌های شما بر نحوه رشد مغزتان تاثیر می‌گذارند، اما ژن ‌هایی که هنگام یادگیری چیزهای جدید روشن یا خاموش می ‌شوند، همیشه پویا هستند و با نیازهای روزانه شما سازگار می ‌شوند.

داده‌ های جدید مدل ‌های حیوانی نشان می ‌دهند که الکل و مواد مخدر به طور مستقیم بر تغییرات بیان ژن در مناطقی از مغز تاثیر می‌گذارند که به تقویت حافظه و پاسخ‌ به پاداش کمک می ‌کنند.

مواد اعتیاد آور از راه های مختلفی می توانند بیان ژن ها را تغییر دهند. آنها می ‌توانند پروتئین‌ هایی را که برای روشن و خاموش کردن ژن‌ ها به DNA متصل می ‌شوند و بخش هایی از DNA که از هم باز می شوند را تغییر دهند. آنها می توانند فرآیند خواندن و ترجمه DNA به پروتئین را تغییر دهند و حتی پروتئین هایی را که تعیین می کنند سلول ها چگونه از انرژی برای عملکرد خود استفاده کنند، نیز دستخوش تغییر کنند.

به عنوان مثال الکل می تواند باعث بیان یک شکل جایگزین از یک ژن در مدارهای حافظه مگس ها و انسان ها شود و در نتیجه باعث تغییر در گیرنده های دوپامین و فاکتورهای رونویسی دخیل در سیگنال دهی پاداش و عملکرد عصبی مغز شود. به طور مشابه کوکائین می تواند باعث بیان یک شکل جایگزین از ژن ها در مراکز ذهنی پاداش دهی موش ها شود و آنها را به جستجوی بیشتر کوکائین سوق دهد.

اینکه دقیقا چگونه این داروها باعث ایجاد تغییرات در تنظیم ژن ها می شوند هنوز معلوم نیست. با این حال وجود یک ارتباط مستقیم بین مصرف الکل و تغییرات در بیان ژن موش ها، سرنخ مهمی را در این زمینه ارائه می دهد. زیرا بر اساس شواهد، استات که حاصل تجزیه الکل در کبد است، می تواند از سد خونی مغز عبور کند و DNA هیستون های موجود در مدارهای حافظه موش را باز کند.

الکل، نیکوتین، کوکائین و مواد افیونی همگی مسیرهای سیگنال دهی مهمی را در مغز فعال می کنند که تنظیم کننده های مرکزی متابولیسم هستند. این نشان می ‌دهد که آنها می ‌توانند بر بسیاری از جنبه‌ های عملکرد عصبی فرد تاثیر بگذارند.

تغییر فعالیت ژن مغز با سبک زندگی

اینکه چگونه مواد اعتیاد آور، عملکرد سلول را تغییر می دهند هنوز هم ناشناخته و تا حد زیادی پیچیده است. فقط می توان گفت نسخه ژن فرد در بدو تولد، می تواند قبل از تبدیل شدن به یک پروتئین عملکردی، به دلیل قرار گرفتن در معرض الکل و مواد مخدر، به طرق مختلف تغییر کند. این نشان می دهد که تغییرات بیان ژن در مغز دائمی نیستند و با تغییر سبک زندگی، می توان آنها را تغییر داد. 

بسیاری از داروهایی که معمولا برای اختلالات سلامت روان تجویز می شوند نیز بر بیان ژن تاثیر می گذارند. داروهای ضد افسردگی نیز می توانند نحوه تغییر DNA و بیان ژن ها را تغییر دهند. به عنوان مثال داروی اسیتالوپرام که معمولا برای درمان افسردگی تجویز می شود به شدت بر زخم شدن DNA تاثیر می گذارد و می تواند بیان ژن های مهم را تغییر دهد.

از طرف دیگر درمان‌ های مبتنی بر mRNA می ‌توانند به طور خاص ژن‌ هایی را که برای درمان بیماری ‌هایی مانند سرطان بیان می ‌شوند، تغییر دهند. از این رو ممکن است در آینده درمان‌ های مشابهی برای اختلال مصرف الکل و مواد مخدر کشف شود. این درمان ها می توانند با هدف قرار دادن مسیرهای مغزی سیگنال دهی مرتبط با اعتیاد، نحوه عملکرد مدارهای مغزی و نحوه تاثیر الکل و مواد مخدر بر آنها را تغییر دهند.

در ضمن انتخاب سبک زندگی نیز می ‌تواند بر بیان ژن ها در مغز فرد تاثیر بگذارد، اگر چه محققان هنوز هم نمی ‌دانند که آیا می ‌توانند تغییرات ناشی از مواد اعتیادآور را تغییر دهند یا خیر.

حتی بر اساس مطالعات مختلف، تغییرات رژیم غذایی نیز می تواند مانند الکل و مواد مخدر، از طرق مختلف بر بیان ژن ها تاثیر بگذارند. 

مدیتیشن فشرده نیز حتی پس از یک روز می تواند از طریق مکانیسم های مشابه بر تنظیم ژن در مغز تاثیر بگذارد. 

از طرف دیگر کار بر روی مدل ‌های حیوانی نشان داده است که ورزش با تغییر هیستون‌ ها و برچسب ‌های مولکولی متصل به  DNA می تواند بیان ژن را تغییر دهد. از این رو می توان ثابت کرد که ورزش بر قدرت یادگیری و حافظه فرد تاثیر مثبت می گذارد و می ‌تواند خطر زوال عقل را کاهش دهد.

پس در کل می توان گفت که بر اساس مطالعات، تغییر سبک زندگی، تنها کلید مبارزه با اعتیاد است.

منبع خبــــــر

 

 


نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا

Adblock را متوقف کنید

بخشی از درآمد سایت با تبلیغات تامین می شود لطفا با غیر فعال کردن ad blocker از ما حمایت کنید