آنچه درباره کودکان و گوشیها فکر میکردیم، شاید حقیقت نداشته باشد
سالهاست تلفنهای هوشمند بهعنوان متهم اصلی کاهش تمرکز و بحران سلامت روان نوجوانان معرفی میشوند. اما پژوهشی تازه از دانشگاه فلوریدای جنوبی این روایت رایج را به چالش کشیده و نتایجی غیرمنتظره ارائه داده است.
در این مطالعه که روی 1510 دانشآموز 11 تا 13 ساله در فلوریدا انجام شد، کودکانی که گوشی هوشمند داشتند در چندین شاخص سلامت روان وضعیت بهتری گزارش کردند. آنها عزتنفس بالاتری داشتند و کمتر احساس افسردگی میکردند. این یافتهها در میان گروههای مختلف اجتماعی و اقتصادی نیز یکسان بود.
برخلاف تصور رایج، داشتن گوشی به معنای انزوا نبود. دانشآموزان دارای گوشی بیشتر با دوستانشان بهصورت حضوری وقت میگذراندند. آنها از تلفن همراه برای هماهنگی دورهمیها، انجام تکالیف مدرسه، بازیهای آموزشی و ارتباط آنلاین با همسالان استفاده میکردند. پژوهشگران میگویند برای برخی نوجوانان خجالتی یا دارای اضطراب اجتماعی، گوشی حتی میتواند نقش «خط نجات» داشته باشد و برقراری ارتباط را آسانتر کند.
همچنین مشخص شد کودکانی که گوشی نداشتند، بیشتر در معرض قلدری سایبری قرار میگرفتند؛ احتمالا به این دلیل که از گفتگوها و فضاهای آنلاین کنار گذاشته میشدند و امکان دفاع از خود را نداشتند. در این سن، نداشتن گوشی میتواند به احساس طردشدگی اجتماعی منجر شود.
با این حال، نتایج کاملا یکسویه نبود. کودکانی که بهطور عمومی در شبکههای اجتماعی پست منتشر میکردند، بیشتر احساس اضطراب و افسردگی داشتند. بنابراین مشکل اصلی «داشتن گوشی» نیست، بلکه نحوه استفاده از آن اهمیت دارد.
یکی از مهمترین توصیههای پژوهش این است که کودکان نباید با گوشی در اتاق خواب بخوابند. دانشآموزانی که گوشی در اتاقشان بود، بهطور متوسط 8.6 ساعت در شبهای مدرسه میخوابیدند، در حالی که دیگران 9.3 ساعت خواب داشتند؛ میزانی که با توصیه متخصصان خواب همخوانی دارد. همین اختلاف اندک میتواند برای مغز در حال رشد بسیار تعیینکننده باشد.
جمعبندی این پژوهش روشن است: تلفن هوشمند نه کاملا دشمن است و نه کاملا دوست. محرومکردن کودک از آن نیز میتواند پیامدهای منفی داشته باشد. آنچه اهمیت دارد آموزش، نظارت هوشمندانه و تعیین مرزهای سالم برای استفاده است.
